Sarga 27

Verse 1

एवमुक्ता तु वैदेही प्रियार्हा प्रियवादिनी ।प्रणयादेव संक्रुद्धा भर्तारमिदमब्रवीत् ॥१॥

Vaidehi ne pyaar se baat ki. Woh apne pati ke layak thi aur pyaar se bolti thi. Par pyaar mein hi gussa ho gayi aur apne pati se yeh boli.

Verse 2

किमिदं भाषसे राम वाक्यं लघुतया ध्रुवम् ।त्वया यदपहास्यं मे श्रुत्वा नरवरात्मज ॥२॥

Ram, yeh kya bol rahe ho aap? Itni aasani se, jaise koi baat hi nahi hai. Rajkumar, agar koi aapko yeh kehta, to aap khud bhi has padte.

Verse 3

आर्यपुत्र पिता माता भ्राता पुत्रस्तथा स्नुषा ।स्वानि पुण्यानि भुञ्जानाः स्वं स्वं भाग्यमुपासते ॥३॥

Aryaputra, suno. Baap, maa, bhai, beta, bahu sab apne apne karam ka phal paate hain. Jo kisi ne kiya woh uska hissa hai. Koi doosre ke punya ya paap ka bhag nahi pata. Apna bhagya khud banao.

Verse 4

भर्तुर्भाग्यं तु भार्यैका प्राप्नोति पुरुषर्षभ ।अतश्चैवाहमादिष्टा वने वस्तव्यमित्यपि ॥४॥

Patni apne pati ke saath saare sukh dukh baant ti hai. Isliye mujhe bhi van mein rehna padega, kyunki tumhara hukum mere liye bhi hai.

Verse 5

न पिता नात्मजो नात्मा न माता न सखीजनः ।इह प्रेत्य च नारीणां पतिरेको गतिस्सदा ॥५॥

Aurat ke liye na baap, na beta, na khud, na maa, na dost koi saath nahi deta. Is duniya mein bhi aur marne ke baad bhi, pati hi uska ekmatra sahara hota hai.

Verse 6

यदि त्वं प्रस्थितो दुर्गं वनमद्यैव राघव ।अग्रतस्ते गमिष्यामि मृद्नन्ती कुशकण्टकान् ॥६॥

Agar tum aaj hi jungle ja rahe ho, to main tumse pehle chalungi. Main raste ke kaante aur ghaas ko kuchal ke rakh dungi.

Verse 7

ईर्ष्यारोषौ बहिष्कृत्य भुक्तशेषमिवोदकम् ।नय मां वीर विस्रब्धः पापं मयि न विद्यते ॥७॥

Jalan aur gussa chhod do, jaise paani pee ke bacha hua paani phenk dete hain. Mujhe apne saath le chalo, mujh par shak mat karo, maine koi bada kaam nahi kiya.

Verse 8

प्रासादाग्रैर्विमानैर्वा वैहायसगतेन वा ।सर्वावस्थागता भर्तुः पादच्छाया विशिष्यते ॥८॥

Chahe mahal ki chhat ho, hawa mein udne wali gaadi ho, ya aasmaan mein ho, har haal mein pati ke paon ki chhaaya sabse badi hoti hai.

Verse 9

अनुशिष्टाऽस्मि मात्रा च पित्रा च विविधाश्रयम् ।नाऽस्मि सम्प्रति वक्तव्या वर्तितव्यं यथा मया ॥९॥

Mere maa aur baap ne mujhe bahut kaam sikhaye hain. Unhone bataya hai ki kaise rehna hai. Ab mujhe samjhane ki zaroorat nahi hai. Main khud jaanta hoon kya karna hai.

Verse 10

अहं दुर्गं गमिष्यामि वनं पुरुषवर्जितम् ।नानामृगगणाकीर्णं शार्दूलवृकसेवितम् ॥१०॥

Main bhi us jungle mein jaaoongi. Wahan jaana mushkil hai aur koi aadmi nahi rehta. Wahan kai tarah ke jaanwar hain. Sher aur bhediyia bhi ghoomte hain.

Verse 11

सुखं वने निवत्स्यामि यथैव भवने पितुः ।अचिन्तयन्ती त्रीन्लोकांश्च्चिन्तयन्ती पतिव्रतम् ॥११॥

Main jungle mein khush rahoongi. Jaise apne papa ke ghar mein rehti thi waise hi. Mujhe teen duniya ki chinta nahi hai. Main bas apne pati ki sewa sochti hoon.

Verse 12

शुश्रूषमाणा ते नित्यं नियता ब्रह्मचारिणी ।सह रंस्ये त्वया वीर वनेषु मधुगन्धिषु ॥१२॥

Main tumhari hamesha seva karungi, apne aap ko sambhal ke. Main brahmacharya ka palan karungi. Main tumhare saath jungle mein ghoomungi, veer. Wahan pedhon ki meethi khushbu aati hai.

Verse 13

त्वं हि शक्तो वने कर्तुं राम सम्परिपालनम् ।अन्यस्यापि जनस्येह किं पुनर्मम मानद ॥१३॥

Ram, tum jungle mein doosron ki bhi poora raksha kar sakte ho. To phir meri raksha to tum kar hi sakte ho. Tum logon ko izzat dete ho.

Verse 14

सह त्वया गमिष्यामि वनमद्य न संशयः ।नाहं शक्या महाभाग निवर्तयितुमुद्यता ॥१४॥

Aaj main tumhare saath jungle mein jaa rahi hoon, koi shak nahi. Main faisla kar chuki hoon, ab mujhe koi rok nahi sakta.

Verse 15

फलमूलाशना नित्यं भविष्यामि न संशयः ।न ते दुःखं करिष्यामि निवसन्ती सह त्वया ॥१५॥

Main phal aur jad kha kar jaaungi, koi shak nahi. Tumhare saath rah kar main tumhe kabhi dukhi nahi karungi.

Verse 16

इच्छामि सरितश्शैलान्पल्वलानि वनानि च ।द्रष्टुं सर्वत्र निर्भीता त्वया नाथेन धीमता ॥१६॥

Main tumhare saath nadiyan, pahad, jheel aur jungle dekhna chahti hoon. Tum mere saath ho, isliye main kisi se daru nahi. Tum samajhdar ho aur mere rakhwale ho.

Verse 17

हंसकारण्डवाकीर्णाः पद्मिनीस्साधुपुष्पिताः ।इच्छेयं सुखिनी द्रष्टुं त्वया वीरेण सङ्गता ॥१७॥

Tumhare saath reh ke main bahut khush hoon. Ab mujhe kamal ke taal dekhne hain jahan phool khile hain. Wahan hans aur batakte hain. Tum bahut bahadur ho.

Verse 18

अभिषेकं करिष्यामि तासु नित्यं यतव्रता ।सह त्वया विशालाक्ष रंस्ये परमनन्दिनी ॥१८॥

Main roz vahan nahaaungi aur apna vrat rakhungi. Tum mere saath ho, tumhari aankhen badi hain. Main bahut khush rahungi aur tumhare saath masti karungi.

Verse 19

एवं वर्षसहस्राणां शतं वाऽहं त्वया सह ।व्यतिक्रमं न वेत्स्यामि स्वर्गोऽपि न हि मे मतः ॥१९॥

Agar tumhare saath ek hazar saal bitaun, ya usse bhi zyada, mujhe time ka pata bhi nahi chalega. Mujhe swarg bhi pasand nahi, bas tumhara saamna chahiye.

Verse 20

स्वर्गेऽपि च विना वासो भविता यदि राघव ।त्वया मम नरव्याघ्र नाहं तमपि रोचये ॥२०॥

Hey Raghu ke vansh wale, tum toh insaan mein sher ho. Agar swarg mein bhi rehna pade, lekin tum bina, main wahan rehna nahi chahti. Mere liye swarg bhi kuch nahi hai tumhare bina.

Verse 21

अहं गमिष्यामि वनं सुदुर्गमं मृगायुतं वानरवारणैर्युतम् ।वने निवत्स्यामि यथा पितुर्गृहे तवैव पादावुपगृह्य संयता ॥२१॥

Main us jungle mein jaungi jahan jaana mushkil hai. Wahan jaanwar bhare hain, bandar aur haathi ghoomte hain. Main wahan rehungi apne baap ke ghar ki tarah. Bas tumhare paas reh ke apne aap ko sambhalungi.

Verse 22

अनन्यभावामनुरक्तचेतसं त्वया वियुक्तां मरणायनिश्चिताम् ।नयस्व मां साधु कुरुष्व याचनाम् न ते मयाऽतो गुरुता भविष्यति ॥२२॥

Mera mann sirf tumse juda hai. Agar tum mujhse alag ho gaye toh main mar jaungi. Mujhe apne saath le chalo, meri baat maan lo. Main tumhare upar bojh nahi banungi.

Verse 23

तथा ब्रुवाणामपि धर्मवत्सलो न च स्म सीतां नृवरो निनीषति ।उवाच चैनां बहु सन्निवर्तने वने निवासस्य च दुःखितां प्रति ॥२३॥

Sita ne itna bola phir bhi Ram ne use saath nahi liya. Ram dharam pe chipka hua tha. Usne Sita ko samjhaya ki jungle mein rehna kitna mushkil hai. Usne bahut baat ki taaki Sita maan jaye.