Opening the text

Rishi: Atharvanic/Angirasa tradition (hymn attributed in tradition to Atharvan/Angiras line; precise r̥ṣi assignment depends on Anukramaṇī)
Devata: Sādhyas, Rudras, Vasus, Ādityas (collective divine hosts)
Chandas: Anuṣṭubh (predominant in AV; this verse conforms to anuṣṭubh-like cadence)
Is mantra mein ek divine jaal ka prayog hota hai dushman ki sena ko pakadne ke liye. Yeh dushman ko andhera mein dhak deta hai taaki woh kuch na kar sake. Sadhyas, Rudras, Vasus aur Adityas sab milkar ek team ki tarah kaam karte hain. Woh dushman ko completely overpower kar dete hain. Mantra mein baar baar jaya jaya bolkar victory celebrate ki jaati hai. Ant mein dushman pe neela laal covering faila di jaati hai. Yeh ritual ka final act hota hai aur success mark hota hai. Isse dushman completely bound ho jaata hai aur kuch kar nahi sakta.
Mantra 1
शत्रुपराजयः। इन्द्रो॑ मन्थतु॒ मन्थि॑ता श॒क्रः शूरः॑ पुरंद॒रः । यथा॒ हना॑म॒ सेना॑ अ॒मित्रा॑णां सहस्र॒शः
Yeh mantra dushmanon ko harane ke liye hai. Indra unhe hila de, jo sabse bada balwan hai. Woh apni sena lekar dushmanon ki fauj ko maare. Hazaron ki tadaad mein unka khatma kar de.
Mantra 2
पू॒ति॒रज्जुरु॑प॒ध्मानी॒ पूतिं॒ सेनां॑ कृणोत्व॒मूम्। धू॒मम॒ग्निं प॑रा॒दृश्या॒मित्रा॑ हृ॒त्स्वा द॑धतां भ॒यम्
Buri badbu wali rassi aur phoonkne wala bellows dushman ki sena ko kharab kar de. Dhuan aur aag se unko chhupa de. Dushman ke dil mein darr bhar de.
Mantra 3
अ॒मून॑श्वत्थ॒ निः शृ॑णीहि॒ खादा॒मून् ख॑दिराजि॒रम्। ता॒जद्भङ्ग॑ इव भजन्तां॒ हन्त्वे॑नान् वध॑को व॒धैः
Hey Peepal ka ped, dushman ko tod daal. Hey Khadir ped, unko kha ja. Jaise koi chaabuk toota hai waise hi dushman toot jaaye. Maarne wala unko maar daal.
Mantra 4
प॒रु॒षान॒मून् प॑रुषा॒ह्वः कृ॑णोतु॒ हन्त्वे॑ना॒न् वध॑को व॒धैः । क्षि॒प्रं श॒र इ॑व भजन्तां बृहज्जा॒लेन॒ संदि॑ताः
Kathor naam wali shakti dushman ko kathor bana de. Maarne wala unko maar daal. Jaise teer tezi se kaat ta hai waise hi dushman kaat jaaye. Bade jaal mein phans ke.
Mantra 5
अ॒न्तरि॑क्षं॒ जाल॑मासीज्जालद॒ण्डा दिशो॑ म॒हीः । तेना॑भि॒धाय॒ दस्यू॑नां श॒क्रः सेना॒मपा॑वपत्
Indra ne aasman mein ek jaal bana diya. Chaaron dishaon ki lakdiyan uske daande bani. Us jaal ko dushmanon ke upar daal diya aur unki poori sena ko maar bhagaya.
Mantra 6
बृ॒हद्धि जालं॑ बृह॒तः श॒क्रस्य॑ वा॒जिनी॑वतः । तेन॒ शत्रू॑न॒भि सर्वा॒न् न्युऽब्ज॒ यथा॒ न मुच्या॑तै कत॒मश्च॒नैषा॑म्
Indra ka jaal bahut bada aur taqatwar hai. Woh ghode wala devta hai. Us jaal se tumhare saare dushmanon ko daba do. Koi bhi bach ke na nikle, koi ek bhi nahi.
Mantra 7
बृ॒हत् ते॒ जालं॑ बृह॒त इ॑न्द्र शूर सहस्रा॒र्घस्य॑ श॒तवी॑र्यस्य । तेन॑ श॒तं स॒हस्र॑म॒युतं॒ न्यऽर्बुदं ज॒घान॑ श॒क्रो दस्यू॑नामभि॒धाय॒ सेन॑या
Indra, bade veer, tumhara jaal bahut bada hai. Hazaron ki keemat wala, sau guna taakat wala. Us jaal se usne dushmanon ko maara. Sau, hazaar, dus hazaar, aur usse bhi zyada. Apni sena lekar unpar toot pada.
Mantra 8
अ॒यं लो॒को जाल॑मासीच्छ॒क्रस्य॑ मह॒तो म॒हान्। तेना॒हमि॑न्द्रजा॒लेना॒मूंस्तम॑सा॒भि द॑धामि॒ सर्वा॑न्
Yeh duniya bhi Indra ka jaal hai. Woh bada hai, bahut bada. Us Indra ke jaal se main dushmanon ko andhere mein daal deta hoon. Sab ko pakad ke ghira leta hoon.
Mantra 9
से॒दिरु॒ग्रा व्यृऽद्धि॒रार्ति॑श्चानपवाच॒ना। श्रम॑स्त॒न्द्रीश्च॒ मोह॑श्च॒ तैर॒मून॒भि द॑धामि॒ सर्वा॑न्
Main un dushmanon ko pakad leta hoon. Bhaari neend, ulta badha, aur bada takleef jo door na ho. Thakaan, aankh lagana, aur dimaag ghoomna. In sab se main un sab ko gher leta hoon.
Mantra 10
मृ॒त्यवे॒ऽमून् प्र य॑च्छामि मृत्युपा॒शैर॒मी सि॒ताः । मृ॒त्योर्ये अ॑घ॒ला दू॒तास्तेभ्य॑ एना॒न् प्रति॑ नयामि ब॒द्ध्वा
Main in logon ko Mrityu ke hawaale kar raha hoon. Mrityu ki rassi se woh bandhe hain. Mrityu ke bure doot hain woh, main in logon ko pakad ke unke paas le ja raha hoon.
Mantra 11
नय॑ता॒मून् मृ॑त्युदूता॒ यम॑दूता॒ अपो॑म्भत । प॒रः॒स॒ह॒स्रा ह॑न्यन्तां तृ॒णेढ्वे॑नान् म॒त्यं भ॒वस्य॑
Mrityu ke doot, Yama ke doot, in logon ko le jao, unko hata do. Hazaar se bhi aage maar do. Bhava ki shakti se inko kuchal do, yeh marne wale log ho jayenge.
Mantra 12
सा॒ध्या एकं॑ जालद॒ण्डमु॒द्यत्य॑ य॒न्त्योज॑सा । रु॒द्रा एकं॒ वस॑व॒ एक॑मादि॒त्यैरेक॒ उद्य॑तः
Sadhyas ek jaali wala danda utha ke aage badh rahe hain, taakat ke saath. Rudras ek taraf hain, Vasus ek taraf. Adityas ke saath ek hi upar utha hua hai.
Mantra 13
विश्वे॑ दे॒वाः उ॒परि॑ष्टादु॒ब्जन्तो॑ य॒न्त्वोज॑सा । मध्ये॑न॒ घ्नन्तो॑ यन्तु॒ सेना॒मङ्गि॑रसो म॒हीम्
Sab devta upar se dabake aage badhein, taakat ke saath. Beech mein maarte hue Angiras bade sena ke khilaf jayein.
Mantra 14
वन॒स्पती॑न् वानस्प॒त्यानोष॑धीरु॒त वी॒रुधः॑ । द्वि॒पाच्चतु॑ष्पादिष्णामि॒ यथा॒ सेना॑म॒मूं हन॑न्
Ped, jungle ki cheezein, bootiyan aur jo bhi dharti par rengti hai, sab ko main hila raha hoon. Do paanv wale aur chaar paanv wale sab, taaki woh dushman ki sena ko maarein.
Mantra 15
ग॒न्ध॒र्वा॒प्स॒रसः॑ स॒र्पान् दे॒वान् पु॑ण्यज॒नान् पितॄ॒न्। दृ॒ष्टान॒दृष्टा॑निष्णामि॒ यथा॒ सेना॑म॒मूं हन॑न्
Main gandharv aur apsara ko bhej raha hoon. Saanp aur devta bhi saath mein aayenge. Punya wale log aur purkhe bhi aayenge. Jo log dikh rahe hain aur jo nahi dikh rahe, sab ko main bhej raha hoon. Woh sab milke us dushman ki sena ko maarenge.
Mantra 16
इ॒म उ॒प्ता मृ॑त्युपा॒शा याना॒क्रम्य॒ न मु॒च्यसे॑ । अ॒मुष्या॑ हन्तु॒ सेना॑या इ॒दं कूटं॑ सहस्र॒शः
Main maut ke phande bichha raha hoon. Inpar paon rakhne ke baad koi nahi bach paata. Yeh phanda tumhari dushman ki sena ko maarega. Ek nahi, hazaron baar maarega.
Mantra 17
घ॒र्मः समि॑द्धो अ॒ग्निना॒यं होमः॑ सहस्र॒हः । भ॒वश्च॒ पृश्नि॑बाहुश्च॒ शर्व॒ सेना॑म॒मूं ह॑तम्
Agni se jalte hue yeh havan mein hamein shakti milti hai jo hazaron dushmanon ko maar sakti hai. Bhava aur Prishnibahu aur Sharva, yeh teen devta us dushman sena ko barbaad kar dete hain.
Mantra 18
मृ॒त्योराष॒मा प॑द्यन्तां॒ क्षुधं॑ से॒दिं व॒धं भ॒यम्। इन्द्र॑श्चाक्षुजा॒लाभ्यां॒ शर्व॒ सेना॑म॒मूं ह॑तम्
Dushmanon par maut ka darr, bhookh aur tabahi aaye. Indra bhi unki aankhon pe jaal daal de. Sharva devta us dushman sena ko khatam kar de.
Mantra 19
परा॑जिताः॒ प्र त्र॑सतामित्रा नु॒त्ता धा॑वत॒ ब्रह्म॑णा । बृह॒स्पति॑प्रनुत्तानां॒ मामीषां॑ मोचि कश्चन
Dushman haar ke kaanpne lagein. Mantra ki shakti se bhag jaayein. Brihaspati ne unko bhagaya hai, ab mein kassoori koi bhi bach ke na bhaage.
Mantra 20
अव॑ पद्यन्तामेषा॒मायु॑धानि॒ मा श॑कन् प्रति॒धामिषु॑म्। अथै॑षां ब॒हु बिभ्य॑ता॒मिष॑वः घ्नन्तु॒ मर्म॑णि
Dushmanon ke haath se unke hathiyar gir jaayein. Woh teer chalaane ki taakat nahi rakh paayein. Unka darr itna badh jaaye ki woh kaanpne lagein. Unke hi teer unke kamzor hisse par lagein.
Mantra 21
सं क्रो॑शतामेना॒न् द्यावा॑पृथि॒वी सम॒न्तरि॑क्षं स॒ह दे॒वता॑भिः । मा ज्ञा॒तारं॒ मा प्र॑ति॒ष्ठां वि॑दन्त मि॒थो वि॑घ्ना॒ना उप॑ यन्तु मृ॒त्युम्
Aasmaan aur dharti, hawa aur sab devta milkar dushmanon ko ghabra denge. Unhe koi rasta nahi dikhega, koi thikana nahi milega. Aapas mein ladte-ladte woh maut ki taraf chale jaayein.
Mantra 22
दिश॒श्चत॑स्रोऽश्वत॒र्यो देवर॒थस्य॑ पुरो॒डाशाः॑ श॒फा अन्तरि॑क्षमु॒द्धिः । द्यावा॑पृथि॒वी पक्ष॑सी ऋ॒तवो॒ऽभीश॑वोऽन्तर्दे॒शाः किं॑क॒रा वाक् परि॑रथ्यम्
Charo dishaen gaadi ke ghode hain. Bhagwan ki rath ke liye puja ki rotiyan khana hain. Hawa mein uthne wale hoof hai. Aasmaan aur zameen do pankh hain. Mausam logaam hain. Beech ke ilake sevak hain. Bolna gaadi ke chaaron taraf ghoomta hai.
Mantra 23
सं॒व॒त्स॒रो रथः॑ परिवत्स॒रो र॑थोप॒स्थो वि॒राडी॒षाग्नी र॑थमु॒खम्। इन्द्रः॑ सव्य॒ष्ठाश्च॒न्द्रमाः॒ सार॑थिः
Saal gaadi hai, chalte rehne wala saal seat hai. Viraj gaadi ka lamba danda hai. Agni gaadi ka muh hai. Indra dayein taraf khada hai. Chaand gaadi chala raha hai.
Mantra 24
इ॒तो ज॑ये॒तो वि ज॑य॒ सं ज॑य॒ जय॒ स्वाहा॑ । इ॒मे ज॑यन्तु॒ परा॒मी ज॑यन्तां॒ स्वाहै॒भ्यो दु॒राहा॒मीभ्यः॑ । नी॒ल॒लो॒हि॒तेना॒मून॒भ्यव॑तनोमि
Yahin se jeet, aage badh ke jeet, poora jeet le, svaha! Yahan wale log jeeten, woh wale haar jaayein, svaha! Jo bura bolte hain unse, neela aur laal rang se main unpar ek parda daal deta hoon.
It is primarily an Abhicarika (combative) and rakṣohā (anti-hostile) hymn, aimed at binding and disabling opponents and securing victory rather than curing disease.
In this sukta it functions as Indra/Śakra’s “net” power—an ensnaring, confounding force used to trap adversaries and place them under tamas (ritualized darkness/ineffectiveness).
It marks a concluding ‘covering’ act: a blue-red cloth/cord/pigment is spread or extended toward the foe as a ritual seal that symbolically veils, suppresses, and subjugates the hostile party.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.