Sukta 10
Rishi: Atharvanic tradition (often transmitted under Atharvan/Angiras lineages; specific r̥ṣi attribution depends on Anukramaṇī for AVŚ 2.10).
Devata: Varuṇa (as lord of the pāśa) with ancillary powers: Nirṛti; Dyāvā-Pṛthivī as benedictive witnesses.
Chandas: Predominantly Anuṣṭubh (with Atharvanic cadence; pāda-division as transmitted).
Ye mantra kisi bimari se bandhe insaan ko azaad karne ke liye hai. Jo log kheti khas kare, unko lagne wali bimari aur kamzori ka ilaaj hai. Isme Varuna ko pukara jata hai kyunki woh bandhan kholne wale hain. Mantra ke zariye ye bataya jata hai ki bimari mein koi dosh nahi hai. Nirriti jaisi buri taqat ka asar khatam hota hai. Aasman aur dharti gawah bante hain ki insaab theek ho gaya.
Mantras
Mantra 1
पाशमोचनम्। क्षे॒त्रि॒यात् त्वा॒ निरृ॑त्या जामिशं॒साद् द्रु॒हो मु॑ञ्चामि॒ वरु॑णस्य॒ पाशा॑त्। अ॒ना॒गसं॒ ब्रह्म॑णा त्वा कृणोमि शि॒वे ते॒ द्यावा॑ पृथि॒वी उ॒भे स्ता॑म्
Bandhan kholne ka mantra. Bimari se, buri taqdeer se, rishtedaaron ki ilzam se, dhoke se, main tumhe aazaad karta hoon. Varun ke bandhan se bhi chhuda deta hoon. Ab tum bina dosh ke ho. Aasman aur dharti dono tumhare liye acchi hon.
Mantra 2
शं ते॑ अ॒ग्निः स॒हाद्भिर॑स्तु॒ शं सो॑मः स॒हौष॑धीभिः । ए॒वाहं त्वां क्षे॑त्रि॒यान्निरृ॑त्या जामिशं॒साद् द्रु॒हो मु॑ञ्चामि॒ वरु॑णस्य॒ पाशा॑त्। अ॒ना॒गसं॒ ब्रह्म॑णा त्वा कृणोमि शि॒वे ते॒ द्यावा॑पृथि॒वी उ॒भे स्ता॑म्
Agni dev paani ke saath tumhara bhala karein. Som dev jadi-bootiyon ke saath tumhara bhala karein. Main tumhe bimari se aazaad karta hoon, buri taqat se, apne logon ki bad-dua se, dhoke se. Main tumhe Varun ke faande se chhuda deta hoon. Main mantra padh ke tumhe paap se saaf karta hoon. Aasman aur dharti dono tumhare saath khadi rahein.
Mantra 3
शं ते॒ वातो॑ अ॒न्तरि॑क्षे॒ वयो॑ धा॒च्छं ते॑ भवन्तु प्र॒दिश॒श्चत॑स्रः । ए॒वाहं त्वां क्षे॑त्रि॒या॑न्निरृ॑त्या जामिशं॒साद् द्रु॒हो मु॑ञ्चामि॒ वरु॑णस्य॒ पाशा॑त्। अ॒ना॒गसं॒ ब्रह्म॑णा त्वा कृणोमि शि॒वे ते॒ द्यावा॑पृथि॒वी उ॒भे स्ता॑म्
Hawa aasman mein tumme jaan daale. Chaaron dishaen tumhare liye achhi hon. Main tumhe bimari se aazaad karta hoon, buri taqat se, apne logon ki bad-dua se, dhoke se. Main tumhe Varun ke faande se chhuda deta hoon. Main mantra padh ke tumhe paap se saaf karta hoon. Aasman aur dharti dono tumhare saath khadi rahein.
Mantra 4
इ॒मा या दे॒वीः प्र॒दिश॒श्चत॑स्रो॒ वात॑पत्नीर॒भि सूर्यो॑ वि॒चष्टे॑ । ए॒वाहं त्वां क्षे॑त्रि॒यान्निरृ॑ त्या जामिशं॒साद् द्रु॒हो मु॑ञ्चामि॒ वरु॑णस्य॒ पाशा॑त्। अ॒ना॒गसं॒ ब्रह्म॑णा त्वा कृणोमि शि॒वे ते॑ द्यावा॑पृथि॒वी उ॒भे स्ता॑म्
Chaaron dishaon ki deviyan hain, hawa inke saath hai. Surya dev un sabko dekh rahe hain. Main tumhe bimari se aazaad karta hoon, kala jadu se, apne hi logon ki bad-dua se, dhoke se. Main tumhe Varun ke faande se chhuda deta hoon. Main mantra padh ke tumhe paap se saaf karta hoon. Aasman aur dharti dono tumhare saath khadi rahein.
Mantra 5
तासु॑ त्वा॒न्तर्ज॒रस्या द॑धामि॒ प्र यक्ष्म॑ एतु॒ निरृ॑तिः परा॒चैः । ए॒वाहं त्वां क्षे॑त्रि॒यान्निरृ॑त्या जामिशं॒साद् द्रु॒हो मु॑ञ्चामि॒ वरु॑णस्य॒ पाशा॑त्। अ॒ना॒गसं॒ ब्रह्म॑णा त्वा कृणोमि शि॒वे ते॒ द्यावा॑पृथि॒वी उ॒भे स्ता॑म्
Main tumhe un charon dishaon ke beech rakh deta hoon. Bimari yahan se nikal jaye, buri taqat door chale jaye. Main tumhe bimari se aazaad karta hoon, buri taqat se, apne logon ki bad-dua se, dhoke se. Main tumhe Varun ke faande se chhuda deta hoon. Main mantra padh ke tumhe paap se saaf karta hoon. Aasman aur dharti dono tumhare saath khadi rahein.
Mantra 6
अमु॑क्था॒ यक्ष्मा॑द् दुरि॒ताद॑व॒द्याद् द्रु॒हः पाशा॒द् ग्राह्या॒श्चोद॑मुक्थाः । ए॒वाहं त्वां क्षे॑त्रि॒यान्निरृ॑त्या जामिशं॒साद् द्रु॒हो मु॑ञ्चामि॒ वरु॑णस्य॒ पाशा॑त्। अ॒ना॒गसं॒ ब्रह्म॑णा त्वा कृणोमि शि॒वे ते॒ द्यावा॑पृथि॒वी उ॒भे स्ता॑म्
Main tumhe bimari se aazaad karta hoon, buri kismat se, galtiyon se. Dushman ki faansi se, kisi bhi pakad se, poora aazaad karta hoon. Main tumhe khet ki bimari se nikaalta hoon, buri taqat se, apne hi logon ki baddua se. Main tumhe dhokhe se aur Varun ki faansi se chhudaata hoon. Main mantra ki taakat se tumhe bina dosh bana deta hoon. Aasmaan aur dharti dono tumhare liye achhi ho jaayein.
Mantra 7
अहा॒ अरा॑ति॒म॑विदः स्यो॒नमप्य॑भूर्भ॒द्रे सु॑कृ॒तस्य॑ लो॒के। ए॒वाहं त्वां क्षे॑त्रि॒यान्निरृ॑त्या जामिशं॒साद् द्रु॒हो मु॑ञ्चामि॒ वरु॑णस्य॒ पाशा॑त्। अ॒ना॒गसं॒ ब्रह्म॑णा त्वा कृणोमि शि॒वे ते॒ द्यावा॑पृथि॒वी उ॒भे स्ता॑म्
Tumne buri taqat ko dhundh liya hai. Acche kaam karne wali duniya mein tum acchi jagah pahunch gaye ho. Main tumhe khet ki bimari se nikaalta hoon, buri taqat se, apne logon ki baddua se. Main tumhe dhokhe se aur Varun ki faansi se chhudaata hoon. Mantra ki taakat se tumhe bina dosh bana deta hoon. Aasmaan aur dharti dono tumhare liye achhi ho jaayein.
Mantra 8
सूर्य॑मृ॒तं तम॑सो॒ ग्राह्या॒ अधि॑ दे॒वा मुञ्च॑न्तो असृज॒न्निरेण॑सः । ए॒वाहं त्वां क्षे॑त्रि॒यान्निरृ॑त्या जामिशं॒साद् द्रु॒हो मु॑ञ्चामि॒ वरु॑णस्य॒ पाशा॑त्। अ॒ना॒गसं॒ ब्रह्म॑णा त्वा कृणोमि शि॒वे ते॒ द्यावा॑पृथि॒वी उ॒भे स्ता॑म्
Sooraj aur sachchai ne andhera door kiya. Deviyon ne use pakad liya aur paap se aazaad kiya. Main tumhe khet ki bimari se nikaalta hoon, buri taqat se, apne logon ki baddua se. Main tumhe dhokhe se aur Varun ki faansi se chhudaata hoon. Mantra ki taakat se tumhe bina dosh bana deta hoon. Aasmaan aur dharti dono tumhare liye achhi ho jaayein.
Frequently Asked Questions
It is the noose/fetter by which Varuṇa binds wrongdoing and disorder. In AVŚ 2.10 the practitioner asks for authoritative unbinding, treating illness and misfortune as a constriction that can be ritually released.
No. It addresses bodily affliction (kṣetriya, yakṣma, inner wasting) and also social-moral pressures such as kin-accusation (jāmiśaṃsa) and treachery, ending with a mantra-declaration of innocence (anāgas).
A cord or knot is used as a symbol of the bond. While reciting the repeated release formula, the cord is loosened/untied, and the patient is affirmed as purified by brahman, with Heaven and Earth invoked to stand auspicious.
Ask anything about Sukta 10 of the Atharva Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
