Sukta 2

Mantra 1

स उद॑तिष्ठ॒त् स प्राचीं॒ दिश॒मनु॒ व्यऽचलत्

Woh utha aur chal pada. Seedha purab ki taraf gaya, sooraj ugne ki disha mein.

Mantra 2

तं बृ॒हच्च॑ रथंत॒रं चा॑दि॒त्याश्च॒ विश्वे॑ च दे॒वा अ॑नु॒व्य॒ऽ चलन्

Uske peeche Brihat aur Rathantara chale gaye. Uske peeche Aditya aur saare dev bhi chale gaye. Sab milkar ek jaise ho gaye.

Mantra 3

बृ॒ह॒ते च॒ वै स र॑थंत॒राय॑ चादि॒त्येभ्य॑श्च॒ विश्वे॑भ्यश्च दे॒वेभ्य॒ आ वृ॑श्चते॒ य ए॒वं वि॒द्वांसं॒ व्रात्य॑मुप॒वद॑ति

Jo koi gyaani Vratya ko bura kehta hai, woh Brihat se, Rathantara se, Aditya se aur saare devon se kaat diya jata hai. Uska koi sahara nahi bachta, sabse alag ho jata hai.

Mantra 4

बृ॒ह॒तश्च॒ वै स र॑थंत॒रस्य॑ चादि॒त्यानां॑ च॒ विश्वे॑षां च दे॒वानां॑ प्रियं धाम॑ भवति॒ तस्य॒ प्राच्यां॑ दि॒शि

Yeh sthan Brihat aur Rathantara ke liye pyaara hai. Aditya aur saare devta yahan rehte hain. Jo yahan aata hai woh unmein se ek ban jata hai. Iska sthan purab ki taraf hai.

Mantra 5

श्र॒द्धा पुं॑श्च॒ली मि॒त्रो मा॑ग॒धो वि॒ज्ञानं॒ वासोऽह॑रु॒ष्णीषं॒ रात्री॒ केशा॒ हरि॑तौ प्रव॒र्तौ क॑ल्म॒लिर्म॒णिः

Is mantra mein bahut saari cheezein kaam aa rahi hain. Shraddha, Mitra naam ka devta, Magadh ka sandesh le kar aane wala, gyaan, kapda, din, pagdi, raat, baal. Do taakatwali shaktiyan hain jo aage badha rahi hain. Kalmali naam ka mani bhi hai jo raksha karta hai.

Mantra 6

भू॒तं च॑ भवि॒ष्यच्च॑ परिष्क॒न्दौ मनो॑ विप॒थम्

Jo beet gaya aur jo aane wala hai, dono taraf mann bhatka sakta hai. Lekin mann ko galat raaste par mat jaane do. Sidha raasta pakdo.

Mantra 7

मा॒त॒रिश्वा॑ च॒ पव॑मानश्च विपथवा॒हौ वातः॒ सार॑थी रे॒ष्मा प्र॑तो॒दः

Matarishwan aur Pavamana, dono galat raaste se guzaarte hain. Hawa rath chalati hai, lagam aur chabuk bhi wohi sambhalta hai. Yeh sab mann ko sahi raaste par laane ke liye hai.

Mantra 8

की॒र्तिश्च॒ यश॑श्च पुरःस॒रावैनं॑ की॒र्तिर्ग॑च्छ॒त्या यशो॑ गच्छति॒ य ए॒वं वेद॑

Kirti aur yash aage aage chalte hain. Jo insaan yeh baat jaanta hai, uski badai hoti hai aur log uski tareef karte hain. Uska naam chamakta hai.

Mantra 9

स उद॑तिष्ठ॒त् स दक्षि॑णां॒ दिश॒मनु॒ व्यऽचलत्

Woh utha aur chal pada. Dakshin disha ki taraf gaya.

Mantra 10

तं य॑ज्ञाय॒ज्ञियं॑ च वामदे॒व्यं च॑ य॒ज्ञश्च॒ यज॑मानश्च प॒शव॑श्चानु॒व्यऽचलन्

Uske peeche chalte gaye, yagya ke layak aur yagya mein maane jaane wale. Vamadeva ki shakti bhi saath thi. Yagya chala, yagya karne wala chala, aur jaanwar bhi peeche peeche chale gaye.

Mantra 11

य॒ज्ञा॒य॒ज्ञिया॑य च॒ वै स वा॑मदे॒व्याय॑ च य॒ज्ञाय॑ च॒ यज॑मानाय च प॒शुभ्य॒श्चा वृ॑श्चते॒ य ए॒वं वि॒द्वांसं॒ व्रात्य॑मुप॒वद॑ति

Jo koi bhi us Vratya ko bura bolega, woh sabse kaat khayega. Yagya se door ho jayega, Vamadeva ki shakti se bhi, yagya karne wale se bhi, jaanwaron se bhi. Jo jaan ke bhi usko gaali de, woh sab kuch lose kar dega.

Mantra 12

य॒ज्ञा॒य॒ज्ञिय॑स्य च॒ वै स वा॑मदे॒व्यस्य॑ च य॒ज्ञस्य॑ च॒ यज॑मानस्य च पशू॒नां च॑ प्रि॒यं धाम॑ भवति॒ तस्य॒ दक्षि॑णायां दि॒शि

Jo uska saath deta hai, woh sabka pyara ban jata hai. Yagya usko pasand karta hai, Vamadeva ki shakti bhi, yagya karne wale bhi, jaanwar bhi. Uski jagah dakshin disha mein hai.

Mantra 13

उ॒षाः पुं॑श्च॒ली मन्त्रो॑ माग॒धो वि॒ज्ञानं॒ वासोऽह॑रु॒ष्णीषं॒ रात्री॒ केशा॒ हरि॑तौ प्रव॒र्तौ क॑ल्म॒लिर्म॒णिः

Uske liye subah jaise koi sundar naari ho. Mantra uske liye kisi Magadh ke sandeshvahak ki tarah hai. Gyaan uska kapda hai, din uski topi, raat uske baal. Do badhe hue uske driver hain, aur Kalmali uske gale ka mani hai.

Mantra 14

अ॒मा॒वा॒स्याऽ च पौर्णमा॒सी च॑ परिष्क॒न्दौ मनो॑ विप॒थम्

Amavasya aur Purnima, yeh dono chand ke phases hain. Yeh dono mann ko galat raaste se bachaate hain. Jab mann bhatka jaata hai, yeh wapas sahi raaste pe laate hain.

Mantra 15

मा॒त॒रिश्वा॑ च॒ पव॑मानश्च विपथवा॒हौ वा॒तः सार॑थी रे॒ष्मा प्र॑तो॒दः

Matarishwan aur Pavaman, yeh dono rasta dikhate hain jahan koi rasta nahi hota. Hawa gaadi chalata hai. Baazu uski lagam hai, aur chamatkar uski chaabuk.

Mantra 16

की॒र्तिश्च॒ यश॑श्च पुरःस॒रावैनं॑ की॒र्तिर्ग॑च्छ॒त्या यशो॑ गच्छति॒ य ए॒वं वेद॑॥१६ स उद॑तिष्ठ॒त् स प्र॒तीचीं॒ दिश॒मनु॒ व्यऽचलत्

Naam aur shaan aage chalti hai. Jo yeh baat samajhta hai, uske paas naam aata hai aur shaan bhi milti hai. Woh utha aur pachhim ki taraf chala gaya.

Mantra 17

तं वै॑रू॒पं च॑ वैरा॒जं चाप॑श्च॒ वरु॑णश्च॒ राजा॑नु॒व्यऽचलन्

Uske peeche Vairupa aur Vairaja chale. Paani bhi gaya, Varuna bhi gaya, aur Raja bhi peeche chala.

Mantra 18

वै॒रू॒पाय॑ च॒ वै स वै॑रा॒जाय॑ चा॒द्भ्यश्च॒ वरु॑णाय च॒ राज्ञ॒ आ वृ॑श्चते॒ य ए॒वं वि॒द्वांसं॒ व्रात्य॑मुप॒वद॑ति

Jo gyaan wale Vratya ko gaali deta hai, woh Vairupa se, Vairaja se, paani se, Varuna se, aur Raja se, sabse kat jaata hai. Koi uska saath nahi deta.

Mantra 19

वै॒रू॒पस्य॑ च॒ वै स वै॑रा॒जस्य॑ चा॒पां च॒ वरु॑णस्य च॒ राज्ञः॑ प्रि॒यं धाम॑ भवति॒ तस्य॑ प्र॒तीच्यां॑ दि॒शी

Jo insaan yeh sab jaanta hai, woh sabko pyaara lagta hai. Vairup aur Viraj use apna maante hain. Paani aur Varun uspe khush hote hain. Raja bhi use pasand karta hai. Uska hissa paschim ki taraf hota hai.

Mantra 20

इ॒रा पुं॑श्च॒ली हसो॑ माग॒धो वि॒ज्ञानं॒ वासोऽह॑रु॒ष्णीषं॒ रात्री॒ केशा॒ हरि॑तौ प्रव॒र्तौ क॑ल्म॒लिर्म॒णिः

Ira naam ki ek aurat hai, woh halki hai. Hasna bhi hai, Magadh ka bhi zikr hai. Gyaan pehchan na, yeh din hai, kapda pehnna. Raat hai, pagdi bandhna. Baal bhi hai, do peelay rang wale, jo aage badhte hain. Kalmali mani sabse keemat cheez hai.

Mantra 21

अह॑श्च॒ रात्री॑ च परिष्क॒न्दौ मनो॑ विप॒थम्

Din aur raat do aise hain jo ghere rehte hain. Mann galat raaste pe chala jaata hai. Yeh dono time mann ko bhatakate rehte hain.

Mantra 22

मा॒त॒रिश्वा॑ च॒ पव॑मानश्च विपथवा॒हौ वातः॒ सार॑थी रे॒ष्मा प्र॑तो॒दः

Matarishwa aur Pavamana, yeh dono bhi mann ko galat raaste pe le jaate hain. Hawa hai jaise saarthi jo gaadi chalata hai. Baazu hai, aur chabuk bhi hai, sab mann ko control karte hain.

Mantra 23

की॒र्तिश्च॒ यश॑श्च पुरःस॒रावैनं॑ की॒र्तिर्ग॑च्छ॒त्या यशो॑ गच्छति॒ य ए॒वं वेद॑

Kirti aur yash, yeh dono uske aage chalte hain. Jo yeh baat samajhta hai, uski kirti badhti hai aur log uski tarif karte hain. Yash bhi uske paas aata hai. Matlab jo gyaan rakhta hai, uska naam roshan hota hai.

Mantra 24

स उद॑तिष्ठ॒त् स उदी॑चीं॒ दिश॒मनु॒ व्यऽ चलत्

Woh utha aur chal pada. Usne Uttar disha ki taraf rasta liya.

Mantra 25

तं श्यै॒तं च॑ नौध॒सं च॑ सप्त॒र्षय॑श्च॒ सोम॑श्च॒ राजा॑नु॒व्यऽचलन्

Shyaita uske peeche gaya. Naudhasa bhi gaya. Saat rishi bhi saath chale gaye. Soma aur raja bhi uske peeche chal diye.

Mantra 26

श्यै॒ताय॑ च॒ वै स नौ॑ध॒साय॑ च सप्त॒र्षिभ्य॑श्च॒ सोमा॑य च॒ राज्ञ॒ आ वृ॑श्चते॒ य ए॒वं वि॒द्वांसं॑ व्रात्य॑मुप॒वद॑ति

Jo insaan jaan ke bhi buddhiman ko bura bolta hai, woh kat jaata hai. Shyaita ke liye bhi, Naudhasa ke liye bhi, saat rishiyon ke liye bhi, Soma ke liye bhi, raja ke liye bhi, woh sab se kat jaata hai.

Mantra 27

श्यै॒तस्य॑ च॒ वै स नौ॑ध॒सस्य॑ च सप्तर्षी॒णां च॒ सोम॑स्य च॒ राज्ञः॑ प्रि॒यं धाम॑ भवति॒ तस्योदी॑च्यां दि॒शि

Woh insaan sabko pyaara lagne lagta hai. Shyaita ko bhi, Naudhasa ko bhi, saat rishiyon ko bhi, Soma ko bhi, raja ko bhi. Uska sthaan uttar disha mein hota hai.

Mantra 28

वि॒द्युत् पुं॑श्च॒ली स्त॑नयि॒त्नुर्मा॑ग॒धो वि॒ज्ञानं॒ वासोऽह॑रु॒ष्णीषं॒ रात्री॒ केशा॒ हरि॑तौ प्रव॒र्तौ क॑ल्म॒लिर्म॒णिः

Bijli chamki. Ek stree thi. Baadal garja. Magadh desh ka insaan aaya. Gyaan mila. Ek kapda mila. Din aaya. Pagdi mili. Raat aayi. Baal the. Do bay ghode the. Do chalane wale the. Kalmali mani mili.

Mantra 29

श्रु॒तं च॒ विश्रु॑तं च परिष्क॒न्दौ मनो॑ विप॒थम्

Yeh mantra do cheezon ki baat karta hai, jo suna hai aur jo door tak suna gaya hai. Dono taraf se dhyan rakhna. Mann galat raaste par na chale jaaye, isliye savdhaan rehna.

Mantra 30

मा॒त॒रिश्वा॑ च॒ पव॑मानश्च विपथवा॒हौ वातः॒ सार॑थी रे॒ष्मा प्र॑तो॒दः

Matarishvan aur Pavamana, yeh dono raaste pe chale jaate hain. Hawa gaadi chalata hai, lagam pakadta hai, aur aage se haankta hai.

Mantra 31

की॒र्तिश्च॒ यश॑श्च पुरःस॒रावैनं की॒र्तिर्ग॑च्छ॒त्या यशो॑ गच्छति॒ य ए॒वं वेद॑

Naam aur shaan, yeh dono aage-aage chalte hain. Jo yeh baat samajhta hai, uske paas na aur izzat dono aati hai.