Adhyaya 6

Sutra 1

एकस्त्रीपुत्राणां ज्येष्ठांशः ब्राह्मणानामजाः क्षत्रियाणामश्वाः वैश्यानां गावः शूद्राणामवयः ॥

Ek hi biwi ke beton mein bade ko alag hissa milta hai. Brahmin ko bakri, Kshatriya ko ghoda, Vaishya ko gaye, aur Shudra ko bhed milta hai.

Sutra 2

काणलङ्गास्तेषां मध्यमांशः भिन्नवर्णाः कनिष्ठांशः ॥

Jo jaanwar aankh se andhe ya langde hain, woh bich wale bhai ko milenge. Jo kaale-peele ya alag rang ke hain, woh chhote bhai ka hissa hai.

Sutra 3

चतुष्पदाभावे रत्नवर्जानां दशानां भागं द्रव्याणामेकं ज्येष्ठो हरेत् ॥

Agar baap ke paas koi jaanwar nahi bacha, to bada beta das mein se ek hissa le lega. Yeh hissa gehne nahi, baaki cheezon mein hoga.

Sutra 4

प्रतिमुक्तस्वधापाशो हि भवति ॥

Bade bete ko apne purkho ke liye puja karni padti hai. Isliye usko thoda zyada milta hai.

Sutra 5

इत्यौशनसो विभागः ॥

Yeh tareeka Ushanas ne bataya tha. Baap ki property baantne ka yeh ek tarika hai.

Sutra 6

पितुः परिवापाद् यानमाभरणं च ज्येष्ठांशः शयनासनं भुक्तकांस्यं च मध्यमांशः कृष्णं धान्यायसं गृहपरिवापो गोशकटं च कनिष्ठांशः ॥

Baap ki cheezon mein se bade bhai ko gaadi aur gehne milenge. Bich wale bhai ko bistar, kursi aur khane ke bartan milenge. Chhote bhai ko kaala dhaan, loha, ghar ka saaman aur bail-gaadi milegi.

Sutra 7

शेषद्रव्याणामेकद्रव्यस्य वा समो विभागः ॥

Jo samaan bacha hai, uska hissa sab mein barabar hoga. Chahe ek cheez ho ya kaafi saara maal, baantna saaf aur barabar hoga.

Sutra 8

अदायादा भगिन्यः मातुः परिवापाद्भुक्तकांस्याभरणभागिन्यः ॥

Behne baap ki property mein se kuch nahi paa sakti. Woh sirf maa ki cheezon ka hissa le sakti hain. Jaise khaane ke bartan aur gehne jo maa ki thi.

Sutra 9

मानुषहीनो ज्येष्ठस्तृतीयमंशं ज्येष्ठांशाल् लभेत चतुर्थमन्यायवृत्तिः निवृत्तधर्मकार्यो वा ॥

Jab bada beta aadmi jaisi baatein nahi karta, woh sirf teesra hissa paa sakta hai. Jo galat kaam karta hai ya puja-paath chhod deta hai, woh sirf chautha hissa paa sakta hai.

Sutra 10

कामाचारः सर्वं जीयेत ॥

Agar beta apni marzi se shaadi karke paida hua, toh usko poora property milegi.

Sutra 11

तेन मध्यमकनिष्ठौ व्याख्यातौ ॥

Is se pata chalta hai ki beech wala aur chhota beta kitna hissa paayenge. Yeh bhi usi hisaab se fix hoga.

Sutra 12

तयोर्मानुषोपेतो ज्येष्ठांशादर्धं लभेत ॥

In dono mein se jo aadmiyon ki taraf se maana gaya ho, woh bade bete ke hisse ka aadha paayega.

Sutra 13

नानास्त्रीपुत्राणां तु संस्कृतासंस्कृतयोः कन्याकृतक्षतयोरभावे च एकस्याः पुत्रयोर्यमयोर्वा पूर्वजन्मना ज्येष्ठभावः ॥

Alag-alag auraton se paida hue beton mein, agar koi farak na ho ki kiska kya status hai, ya agar koi ladki hai aur uska koi alag sign nahi hai, ya agar ek maa ke do bete judwa ho, to jo pehle paida hua woh bada maana jaayega.

Sutra 14

सूतमागधव्रात्यरथकाराणामैश्वर्यतो विभागः ॥

Suta, Magadh, Vratya aur Rathakar jaati mein hissa unki capacity ke hisaab se hota hai. Jo jitna samajh mein bada hai, utna paayega.

Sutra 15

शेषास्तमुपजीवेयुः ॥

Baaki log uske saath reh kar khayenge. Woh unka kharcha uthaayega.

Sutra 16

अनीश्वराः समविभागाः ॥

Jinke paas apna koi paisa ya property nahi hai, unke liye hissa barabar hoga. Sabko same amount milega, kisi ko zyada nahi.

Sutra 17

चातुर्वर्ण्यपुत्राणां ब्राह्मणीपुत्रश्चतुरोऽंशान् हरेत्क्षत्रियापुत्रस्त्रीनंशान्वैश्यापुत्रो द्वावंशौ एकं शूद्रापुत्रः ॥

Agar baap ki chaar tarah ki biwiyan hain, toh beton ka hissa alag-alag hoga. Brahmin maa ka beta chaar hissa lega. Kshatriya maa ka beta teen hissa lega. Vaishya maa ka beta do hissa lega. Shudra maa ka beta ek hissa lega.

Sutra 18

तेन त्रिवर्णद्विवर्णपुत्रविभागः क्षत्रियवैश्ययोर्व्याख्यातः ॥

Isi tarah ka rule Kshatriya aur Vaishya ke liye bhi hai. Agar teen ya do tarah ki biwiyan hain, toh bhi yahi hisse ka hisaab lagega.

Sutra 19

ब्राह्मणस्यानन्तरापुत्रस्तुल्यांशः ॥

Brahmin ke case mein, anantara beta ko bhi barabar ka hissa milta hai. Yeh woh beta hai jo dusri jagah se aaya hai, phir bhi usko equal share milega.

Sutra 20

क्षत्रियवैश्ययोरर्धांशः तुल्यांशो वा मानुषोपेतः ॥

Kshatriya aur Vaishya ki baat hai. Agar unki Shudra patni se beta ho, to use aadha hissa milta hai. Lekin agar woh beta bahut capable ho, accha insaan ho, to use poora barabar ka hissa mil sakta hai.

Sutra 21

तुल्यातुल्ययोरेकपुत्रः सर्वं हरेत्बन्धूंश्च बिभृयात् ॥

Agar kisi ka ek hi beta ho, woh poora property le leta hai. Chahe maa barabar caste ki ho ya alag caste ki, farak nahi padta. Usko rishtedaaron ka bhi khayal rakhna padta hai.

Sutra 22

ब्राह्मणानां तु पारशवस्तृतीयमंशं लभेत द्वावंशौ सपिण्डः कुल्यो वासन्नः स्वधादानहेतोः ॥

Brahmin logon mein, agar kisi ki Shudra patni se beta ho, use Parasava kehte hain. Woh teesra hissa paaega. Jo koi sapinda ho ya paas ka kulya ho, woh do hissa paaega. Yeh paisa chahiye svadha dene ke liye, jo antim sanskar mein diya jaata hai.

Sutra 23

तदभावे पितुराचार्योऽन्तेवासी वा ॥

Agar aisa koi bhi na ho, toh baap ka guru ya uska shagird maal le sakta hai. Woh hi antim kaam karenge.

Sutra 24

क्षेत्रे वा जनयेदस्य नियुक्तः क्षेत्रजं सुतम् । मातृबन्धुः सगोत्रो वा तस्मै तत्प्रदिशेद्धनम् ॥

Ek aur tarika hai. Kisi ko bolo, woh marne wale aadmi ki patni se beta paida kare. Use kshetraja beta kehte hain. Maa ke taraf ka rishtedaar ya gotra wala banda us kshetraja bete ko paisa de de.