Adhyaya 20

Sutra 1

द्यूताध्यक्षो द्यूतमेकमुखं कारयेत् ॥ कZ_०३.२०.०१ ॥

Jua ka officer ek hi jagah se jua chalayega. Sirf ek official ghar hoga jahan log khel sakenge.

Sutra 2

अन्यत्र दीव्यतो द्वादशपणो दण्डो गूढाजीविज्ञापनार्थम् ॥ कZ_०३.२०.०२ ॥

Agar koi us official jagah ke bahar jua khelta hai pakda gaya, toh 12 pana jurmana lagega. Isse pata chal jayega ki kaun chupke se paisa kama raha hai.

Sutra 3

द्यूताभियोगे जेतुः पूर्वः साहसदण्डः पराजितस्य मध्यमः ॥ कZ_०३.२०.०३ ॥

Jua ke jhagde mein jeetne wale ko bada jurmana lagega. Haarne wale ko thoda kam jurmana lagega.

Sutra 4

बालिशजातीयो ह्येष जेतुकामः पराजयं न क्षमते इत्याचार्याः ॥ कZ_०३.२०.०४ ॥

Acharya kehte hain, aisa aadmi bacchon jaisa hai. Jeetna chahta hai, lekin haar nahi seh paata.

Sutra 5

नेत्य् कौटिल्यः ॥ कZ_०३.२०.०५ ॥

Kautilya kehte hain, nahi, yeh galat hai.

Sutra 6

पराजितश्चेद्द्विगुणदण्डः क्रियेत न कश्चन राजानमभिसरिष्यति ॥ कZ_०३.२०.०६ ॥

Agar haarne wale ko double saza milne lagegi, toh koi bhi raja ke paas aisa jhagda lekar nahi aayega.

Sutra 7

प्रायशो हि कितवाः कूटदेविनः ॥ कZ_०३.२०.०७ ॥

Jua khelne wale log aksar dhoka karte hain. Zyadatar log jo satta khelte hain, woh cheating karte hain.

Sutra 8

तेषामध्यक्षाः शुद्धाः काकणीरक्षांश्च स्थापयेयुः ॥ कZ_०३.२०.०८ ॥

In sab pe aise log lagao jo imaandari mein saaf hon. Chhote-chhote paise bhi guard karke rakhne wale log lagao.

Sutra 9

काकण्यक्षाणामन्योपधाने द्वादशपणो दण्डः कूटकर्मणि पूर्वः साहसदण्डो जितप्रत्यादानमुपधौ स्तेयदण्डश्च ॥ कZ_०३.२०.०९ ॥

Agar koi chhote paise ki jagah doosra paise laga de, toh 12 pana jurmana lagega. Dhoka karne pe jo pehle se saza hai woh lagegi. Aur jua mein cheating karke jo jeeta hai, uspe chori ki saza lagegi.

Sutra 10

जितद्रव्यादध्यक्षः पञ्चकं शतमाददीत काकण्यक्षारालाशलाकावक्रयमुदकभूमिकर्मक्रयं च ॥ कZ_०३.२०.१० ॥

Jo bhi jeeta hai, usmein se adhikari 5 percent apne paas rakhta hai. Woh yeh bhi charge karta hai - jua ke paise, paase, game khelne ki jagah, counting ke lakdi, aur paani, zameen ya kaam karwane ke paise.

Sutra 11

द्रव्याणामाधानं विक्रयं च कुर्यात् ॥ कZ_०३.२०.११ ॥

Adhikari ka kaam hai ki logon ke samaan surakshit rakhe. Aur jab zaroorat ho toh us samaan ko bech bhi de.

Sutra 12

अक्षभूमिहस्तदोषाणां चाप्रतिषेधने द्विगुणो दण्डः ॥ कZ_०३.२०.१२ ॥

Agar koi paanse mein ya game ki jagah mein cheating kare, ya haath se koi harkat kare, aur adhikari usse roke nahi, toh uski saza double lagegi.

Sutra 13

तेन समाह्वयो व्याख्यातः अन्यत्र विद्याशिल्पसमाह्वयात् । इति ॥ कZ_०३.२०.१३ ॥

Toh yeh hai samahvaya - matlab jua ya baazi lagake competition. Lekin yeh seekhne ya kala dikhane ke competition par nahi lagta.

Sutra 14

प्रकीर्णकं तु याचितकावक्रीतकाहितकनिक्षेपकाणां यथादेशकालमदाने यामच्छायासमुपवेशसंस्थितीनां वा देशकालातिपातने गुल्मतरदेयं ब्राह्मणं साधयतः प्रतिवेशानुवेशयोरुपरि निमन्त्रणे च द्वादशपणो दण्डः ॥ कZ_०३.२०.१४ ॥

Agar kisi cheez ko waapis nahi kiya time pe, chahe woh maangi ho, udhaar li ho, kiraye pe li ho, ya rakhwai ke liye di ho. Agar zyada din ruk gaya, ya zyada time jagah pe baitha raha. Agar kisi brahmin ko zabardasti kaam karwaya. Ya mehman bulaye aur padosi ko nahi bataya. In sab mein 12 pana jurmana lagega.

Sutra 15

संदिष्टमर्थमप्रयच्छतो भ्रातृभार्यां हस्तेन लङ्घयतो रूपाजीवामन्योपरुद्धां गच्छतः परवक्तव्यं पण्यं क्रीणानस्य समुद्रं गृहमुद्भिन्दतः सामन्तचत्वारिंशत्कुल्याबाधामाचरतश्चाष्टचत्वारिंशत्पणो दण्डः ॥ कZ_०३.२०.१५ ॥

Jab koi cheez order karke bhi nahi di, jab bhai ki biwi ko haath lagaya, jab kisi aur ki rakhi tawaif ke paas gaya, jab aisi cheez khareedi jo bechne se mana thi, jab ghar mein tod-phod ki, ya fir padosi ke paani ke naale ko band kiya - in sab mein 48 pane ka jurmana lagega.

Sutra 16

कुलनीवीग्राहकस्यापव्ययने विधवां छन्दवासिनीं प्रसह्याधिचरतः चण्डालस्यार्यां स्पृशतः प्रत्यासन्नमापद्यनभिधावतो निष्कारणमभिधावनं कुर्वतः शाक्याजीवकादीन्वृषलप्रव्रजितान्देवपितृकार्येषु भोजयतः शत्यो दण्डः ॥ कZ_०३.२०.१६ ॥

Jab khandani jaydaad ko ghar mein rakh kar kharch kar diya, jab vidhwa ya akele rehne wali aurat ke saath zabardasti ki, jab chandal ne kisi achhi jaati ki aurat ko chu liya, jab khatra paas ho aur cheekh nahi maari, ya bina wajah cheekh maari, ya bhagwan aur pitra ke puja mein gande logon ko khana khilaya - in sab mein 100 pane ka jurmana lagega.

Sutra 17

शपथवाक्यानुयोगमनिषृष्टं कुर्वतः युक्तकर्म चायुक्तस्य क्षुद्रपशुवृषाणां पुंस्त्वोपघातिनः दास्या गर्भमौषधेन पातयतश्च पूर्वः साहसदण्डः ॥ कZ_०३.२०.१७ ॥

Jab bina permission kisi ko kasam dekar poochhta, jab kaam kisi aise aadmi ko diya jo uske layak nahi tha, jab chhote jaanwar ya bail ki nas band di, ya jab kisi daasi ka bachcha dawai se girwa diya - yeh sab mein pehla sahasa jurmana lagega.

Sutra 18

पितापुत्रयोर्दम्पत्योर्भ्रातृभगिन्योर्मातुलभगिनेययोः शिष्याचार्ययोर्वा परस्परमपतितं त्यजतः सार्थाभिप्रयातं ग्राममध्ये वा त्यजतः पूर्वः साहसदण्डः कान्तारे मध्यमः तन्निमित्तं भ्रेषयत उत्तमः सहप्रस्थायिष्वन्येष्वर्धदण्डाः ॥ कZ_०३.२०.१८ ॥

Jab baap aur beta, pati-patni, bhai-bahan, mama-bhanja, ya guru-shishya bina kisi wajah ek dusre ko chhod ke chale gaye. Ya kisi kaafil ke saath chal rahe aadmi ko chhod diya, ya gaon mein kisi ko chhod diya - toh pehla sahasa jurmana lagega. Jungle mein chhoda toh beech wala jurmana, aur agar mar gaya toh sabse bada jurmana. Baaki logon ke liye aadha jurmana.

Sutra 19

पुरुषमबन्धनीयं बध्नतो बन्धयतो बन्धं वा मोक्षयतो बालमप्राप्तव्यवहारं बध्नतो बन्धयतो वा सहस्रं दण्डः ॥ कZ_०३.२०.१९ ॥

Jab kisi aadmi ko bina wajah band kiya, ya usse band karwaya, ya band aadmi ko chhora diya, ya kisi chhote bacche ko pakad liya jo abhi kaayda samajhdaar nahi hai - in sab mein 1000 pane ka jurmana lagega.

Sutra 20

पुरुषापराधविशेषेण दण्डविशेषः कार्यः ॥ कZ_०३.२०.२० ॥

Jab saza deni ho, dekho kaun hai aur kya galti ki hai. Har aadmi ki alag, har jurm ki alag. Ek jaisi saza mat lagao sab pe.

Sutra 21

तीर्थकरस्तपस्वी व्याधितः क्षुत्पिपासाध्वक्लान्तस्तिरोजनपदो दण्डखेदी निष्किंचनश्चानुग्राह्याः ॥ कZ_०३.२०.२१ ॥

Teerth yatra pe jaane wale, tapaswi log, bimaar log, in sab pe taras karo. Jo bhookh-pyaas se thak gaye ho, jo travel mein thak gaye ho. Jo dusri jagah se aaye hain, jo saza se pareshan hain, jo ke paas kuch nahi hai. In sab ki madad karo.

Sutra 22

देवब्राह्मणतपस्विस्त्रीबालवृद्धव्याधितानामनाथानामनभिसरतां धर्मस्थाः कार्याणि कुर्युः न च देशकालभोगच्छलेनातिहरेयुः ॥ कZ_०३.२०.२२ ॥

Mandir ke log, pandit log, tapaswi, auratein, bacche, budhe, bimaar, jo aake court nahi aa sakte, unka kaam court wale khud karke aao. Inse paise mat lo, unki help karo.

Sutra 23

पूज्या विद्याबुद्धिपौरुषाभिजनकर्मातिशयतश्च पुरुषाः ॥ कZ_०३.२०.२३ ॥

Jin log mein padhai hai, dimaag hai, himmat hai, unko izzat do. Achhi family se ho, achha kaam kiya ho, aise logon ko samman diya jana chahiye.

Sutra 24

समाः सर्वेषु भावेषु विश्वास्या लोकसम्प्रियाः ॥ कZ_०३.२०.२४च्द् ॥

Court ke adhikari kaam aise karo. Kisi ki dhoka ya chaalaki se mat chalna. Saaf saaf dekhna aur faisla karo.