Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 44

श्रीप्रह्लाद उवाच । वसिष्ठेनोदितं श्रुत्वा दिलीपो हृष्ट मानसः । द्वारकां क्षेत्रराजं तं ज्ञात्वा च विस्मयं ययौ

śrīprahlāda uvāca | vasiṣṭhenoditaṃ śrutvā dilīpo hṛṣṭa mānasaḥ | dvārakāṃ kṣetrarājaṃ taṃ jñātvā ca vismayaṃ yayau

श्री प्रह्लाद बोले—वसिष्ठ के उपदेश को सुनकर दिलीप का मन हर्षित हो उठा। द्वारका को तीर्थों का राजा जानकर वह विस्मय से भर गया।

śrī-prahlādaḥthe venerable Prahlāda
śrī-prahlādaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootśrī + prahlāda (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; समासः—कर्मधारय (श्रीमान् प्रह्लादः)
uvācasaid
uvāca:
Kriyā (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootvac (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन
vasiṣṭhenaby Vasiṣṭha
vasiṣṭhena:
Karaṇa/Agent (Instrument/agent/करण)
TypeNoun
Rootvasiṣṭha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
uditamspoken
uditam:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootud + i (धातु) → udita (कृदन्त, क्त/PPP)
Formकृदन्त (क्त/PPP), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; ‘उदितम्’ = ‘uttered/said’
śrutvāhaving heard
śrutvā:
Pūrvakāla-kriyā (Prior action/पूर्वक्रिया)
TypeIndeclinable
Rootśru (धातु) → śrutvā (क्त्वा/absolutive)
Formकृदन्त (क्त्वा/अव्ययभाव/absolutive), पूर्वकालिक क्रिया
dilīpaḥDilīpa
dilīpaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootdilīpa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
hṛṣṭaḥdelighted
hṛṣṭaḥ:
Viśeṣaṇa (Adjectival modifier/विशेषण)
TypeAdjective
Roothṛṣṭa (प्रातिपदिक/कृदन्त-रूप)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण
mānasaḥ(with) mind
mānasaḥ:
Viśeṣaṇa (Adjectival modifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootmānasa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘हृष्टमानसः’ इति बहुव्रीह्यर्थे प्रयोगः (but written separate)
dvārakāmDvārakā
dvārakām:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootdvārakā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
kṣetra-rājamking of sacred places
kṣetra-rājam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootkṣetra + rāja (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (क्षेत्राणां राजा)
tamthat
tam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Roottad (तद्-सर्वनाम)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; सर्वनाम
jñātvāhaving known
jñātvā:
Pūrvakāla-kriyā (Prior action/पूर्वक्रिया)
TypeIndeclinable
Rootjñā (धातु) → jñātvā (क्त्वा/absolutive)
Formकृदन्त (क्त्वा/अव्ययभाव/absolutive), पूर्वकालिक क्रिया
caand
ca:
Samuccaya (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चय/coordination conjunction)
vismayamwonder, astonishment
vismayam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootvismaya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
yayauwent, proceeded
yayau:
Kriyā (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootyā (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन

Śrī Prahlāda

Tirtha: Dvārakā (Dvāravatī)

Type: kshetra

Scene: Vasiṣṭha instructs King Dilīpa; Dilīpa’s face brightens with joy and wonder as he realizes Dvārakā’s supremacy among kṣetras.

P
Prahlāda
V
Vasiṣṭha
D
Dilīpa
D
Dvārakā

FAQs

Hearing the greatness of a holy place from a realized teacher awakens faith, joy, and reverent wonder.

Dvārakā is acclaimed as kṣetra-rāja, the foremost among sacred places.

None in this verse; it records the devotional and emotional fruit of hearing the māhātmya.