Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 158
Devanagari script
साविष्कारं सधिक्कारं प्रयातो दानवेश्वरः । स युक्तं रथमास्थाय सहस्रेण गरुत्मताम्
Transliteration
sāviṣkāraṃ sadhikkāraṃ prayāto dānaveśvaraḥ | sa yuktaṃ rathamāsthāya sahasreṇa garutmatām
Translation
दानवों का स्वामी प्रकट रूप से आगे बढ़ा और धिक्कार करता हुआ चला। युक्त रथ पर चढ़कर वह गरुड़-सदृश एक सहस्र अश्वों के साथ निकला।
Word by Word
स-अविष्कारम्with ostentation
स-अविष्कारम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier of subject)
TypeAdjective
Rootअविष्कार (प्रातिपदिक) + स (सहित)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन; सहित-तत्पुरुष (with display/manifestation)
स-अधिक्कारम्with contempt
स-अधिक्कारम्:
Viśeṣaṇa
TypeAdjective
Rootअधिक्कार (प्रातिपदिक) + स (सहित)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन; सहित-तत्पुरुष (with contempt/insult)
प्रयातःdeparted
प्रयातः:
Kriyā (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + या (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past participle, active sense); पुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन
दानव-ईश्वरःlord of the Dānavas
दानव-ईश्वरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदानव (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (दानवानाम् ईश्वरः)
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन
युक्तम्harnessed
युक्तम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier of ‘रथम्’)
TypeAdjective
Rootयुज् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन; ‘युक्त’ = harnessed/attached
रथम्chariot
रथम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootरथ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन
आस्थायhaving mounted
आस्थाय:
Kriyā (Prior action/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootआ + स्था (धातु) + ल्यप् (अव्ययकृदन्त)
Formल्यप्-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund); पूर्वकालिक क्रिया (having mounted)
सहस्रेणwith a thousand
सहस्रेण:
Karaṇa (Instrument/means/करण)
TypeNoun
Rootसहस्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; तृतीया (3rd case), एकवचन; करण (instrumental)
गरुत्मताम्of the winged ones
गरुत्मताम्:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootगरुत्मत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी (6th case), बहुवचन; ‘गरुत्मत्’ = पक्षिविशेष/गरुडसदृश (winged ones)
Speaker
Lomaharṣaṇa (Sūta), narrating to the sages (deduced)
Visual Art Cues
Scene: Tāraka advances openly, shouting insults; his chariot surges forward drawn by a thousand Garuḍa-like steeds—swift, wing-imagery suggested in horse trappings and crests.
Characters & Entities
D
Dānaveśvara (Tāraka, implied)G
garutmat (Garuḍa-like)FAQs
Power joined with contempt becomes spiritually corrosive; the Purāṇas portray arrogance as a prelude to ruin.
None mentioned.
None.