Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 38
Devanagari script
इति व्यवस्य दुर्धर्षा नानाशस्त्रास्त्रपाणयः । युयुत्सवस्तथा यक्षा मुकुटं परिवार्य ते
Transliteration
iti vyavasya durdharṣā nānāśastrāstrapāṇayaḥ | yuyutsavastathā yakṣā mukuṭaṃ parivārya te
Translation
ऐसा निश्चय करके वे अजेय यक्ष—नाना शस्त्र-अस्त्र धारण किए, युद्ध के लिए उत्सुक—गिरे हुए मुकुट को घेरकर खड़े हो गए।
Word by Word
इतिthus
इति:
Sambandha (Discourse marker/वाक्य-सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय (उक्त्यर्थ/इत्यादि) = quotative particle
व्यवस्यhaving decided
व्यवस्य:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootवि + अव + सो (धातु √सो/√सि ‘to resolve’)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund) = having resolved/decided
दुर्धर्षाःhard to assail; formidable
दुर्धर्षाः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootदुर्धर्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम्; विशेषणम् यक्षाः
नानाशस्त्रास्त्रपाणयःhaving hands (armed) with various weapons
नानाशस्त्रास्त्रपाणयः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeNoun
Rootनाना + शस्त्र + अस्त्र + पाणि (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि-समासः (नानानि शस्त्राणि अस्त्राणि च पाणौ येषाम् = those whose hands hold various weapons); पुंलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम्; यक्षाणां विशेषणम्
युयुत्सवःeager to fight
युयुत्सवः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootयुयुत्सु (कृदन्त/प्रातिपदिक; √युध्)
Formइच्छार्थक कृदन्त (सन्/उणादि-प्रत्यय) ‘युयुत्सु’ = wishing to fight; पुंलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम्; विशेषणम् यक्षाः
तथाlikewise; also
तथा:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय (क्रियाविशेषण) = in that manner/also
यक्षाःthe Yakṣas
यक्षाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम् (nominative plural)
मुकुटम्the crown
मुकुटम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमुकुट (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे द्वितीया एकवचनम् (accusative singular)
परिवार्यhaving surrounded
परिवार्य:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootपरि + वृ (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund) = having surrounded/encircled
तेthey
ते:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम् (nominative plural)
Speaker
Sūta (Lomaharṣaṇa) addressing the sages (deduced)
Visual Art Cues
Scene: Unassailable Yakṣas with varied weapons form a tight ring around the radiant crown on the ground, poised to fight; blades, maces, spears, and missiles glint.
Characters & Entities
Y
YakṣasM
Mukuṭa (crown)FAQs
Dharma is upheld through collective resolve and protection of what is entrusted—guardianship is itself a sacred duty.
No specific tīrtha is mentioned in this verse.
None.