Shukla Yajur Veda — Adhyaya 26, Mantra 10
Rishi: Indra-hymnic provenance; ritual transmission in Śukla-Yajurveda
Devata: Mahendra (Indra)
Chandas: Anuṣṭubh-like with yajus refrain
Samhita Patha (Devanagari)
म॒हाँ२ इन्द्रो॒ वज्र॑हस्तः षोड॒शी शर्म॑ यच्छतु । हन्तु॑ पा॒प्मानं॒ योऽस्मान्द्वेष्टि॑ ।। उ॒प॒या॒मगृ॑हीतोऽसि महे॒न्द्राय॑ त्वै॒ष ते॒ योनि॑र्महे॒न्द्राय॑ त्वा
Transliteration
mahā́n índro vájrahastaḥ ṣoḍaśī śárma yacchatu | hántu pā́pmānaṃ yó ’smān dvéṣṭi || upayā́magṛhīto ’si mahéndrāya tvā́iṣá te yónir mahéndrāya tvā
Translation
महान् इन्द्र, वज्रहस्त, षोडशी, हमें शरण (रक्षा) प्रदान करे। जो हमें द्वेष करता है, उस पाप्मान (दुष्ट) को वह मारे। उपयाम से ग्रहण किया हुआ तू है—महेन्द्र के लिए तुझे! यह तेरा योनि (आधार) है—महेन्द्र के लिए तुझे!
Padapatha (Word Analysis)
म॒हान् । इन्द्रः॑ । वज्र॑हस्तः । षोड॒शी । शर्म॑ । यच्छतु । हन्तु॑ । पा॒प्मान॑म् । यः । अ॒स्मान् । द्वेष्टि॑ । उ॒प॒या॒म-गृ॑हीतः । अ॑सि । महे॒न्द्राय॑ । त्वा । ए॒षः । ते॒ । योनि॑ः । महे॒न्द्राय॑ । त्वा
Word by Word
महान्great
महान्:
विशेषण (कर्तृ-पदस्य)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
वज्रहस्तःhaving the thunderbolt in hand
वज्रहस्तः:
विशेषण (इन्द्रस्य)
TypeAdjective (compound)
Rootवज्रहस्त (प्रातिपदिक; वज्र+हस्त)
षोडशीthe Ṣoḍaśī (sixteenth) [rite/chant]
षोडशी:
कर्तृ (यच्छतु-क्रियायाः)
TypeNoun
Rootषोडशी (प्रातिपदिक)
शर्मshelter; protection; comfort
शर्म:
कर्म
TypeNoun
Rootशर्मन् (प्रातिपदिक)
यच्छतुmay (he/it) grant
यच्छतु:
क्रिया
TypeVerb
Rootयम् (धातु)
हन्तुmay (he/it) slay
हन्तु:
क्रिया
TypeVerb
Rootहन् (धातु)
पाप्मानम्evil; sin; wickedness
पाप्मानम्:
कर्म
TypeNoun
Rootपाप्मन् (प्रातिपदिक)
यःwho
यः:
कर्तृ (द्वेष्टि-क्रियायाः)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अस्मान्us
अस्मान्:
कर्म
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
द्वेष्टिhates
द्वेष्टि:
क्रिया
TypeVerb
Rootद्विष् (धातु)
उपयामगृहीतःtaken/received with the upayāma-formula
उपयामगृहीतः:
विशेषण (असि-क्रियायाः कर्तृ-पदस्य)
TypeAdjective/Participle (ritual term)
Rootउपयाम-गृहीत (कृदन्त-प्रातिपदिक; उप-√यम् + √ग्रह्, भूतकृदन्त)
असिyou are
असि:
क्रिया
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
महेन्द्रायfor Mahendra
महेन्द्राय:
सम्प्रदान
TypeNoun (compound)
Rootमहेन्द्र (प्रातिपदिक; महा+इन्द्र)
त्वाyou
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
एषःthis
एषः:
कर्तृ (अस्ति/भवति-लुप्तार्थे)
TypePronoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तेof you; your
ते:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
योनिःwomb; source; resting-place
योनिः:
कर्तृ (अस्ति/भवति-लुप्तार्थे)
TypeNoun
Rootयोनि (प्रातिपदिक)
महेन्द्रायfor Mahendra
महेन्द्राय:
सम्प्रदान
TypeNoun (compound)
Rootमहेन्द्र (प्रातिपदिक)
त्वाyou
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
M
Mahendra (Indra)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes