Shukla Yajur Veda — Adhyaya 19, Mantra 61
Rishi: Traditional ritual formula (Pitṛ/Nārāśaṃsa stratum)
Devata: Agniṣvātta Pitaraḥ; Nārāśaṃsa as ritual epithet/station
Chandas: Trīṣṭubh
Samhita Patha (Devanagari)
अ॒ग्नि॒ष्वा॒त्तानृ॑तु॒मतो॑ हवामहे नाराश॒ᳪसे सो॑मपी॒थं य आ॒शुः । ते नो॒ विप्रा॑सः सु॒हवा॑ भवन्तु व॒यᳪ स्या॑म॒ पत॑यो रयी॒णाम्
Transliteration
agniṣvāttā́n ṛtumáto havāmahe nārāśaṃsé somapī́thaṃ yá āśúḥ | té no víprāsaḥ suhávā bhavantu vayáṃ syāma pátayo rayīṇā́m ||
Translation
हम अग्नि-स्वादित (अग्निष्वात्त) ऋतु-नियत पितरों का आह्वान करते हैं; नाराशंस—उस शीघ्र सोमपान करने वाले—का भी। वे प्रेरित विप्र हमारे लिए सुहाव (सुलभ-आह्वेय) हों; और हम धन-सम्पदाओं के स्वामी बनें।
Padapatha (Word Analysis)
अग्निष्वात्तान् । ऋतुमतः । हवामहे । नाराशंसॆ । सोमपीथम् । यः । आशुः । ते । नः । विप्रासः । सुहवाः । भवन्तु । वयम् । स्याम । पतयः । रयीणाम्
Word by Word
अग्निष्वात्तान्the Agni-offered (Pitṛs)
अग्निष्वात्तान्:
कर्म
TypeNoun/Adjective
Rootअग्निष्वात्त (प्रातिपदिक; अग्नि-स्वात्त)
ऋतुमतःseasonal / in due season
ऋतुमतः:
कर्म
TypeAdjective
Rootऋतुमत् (प्रातिपदिक)
हवामहेwe invoke
हवामहे:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√ह्वा (ह्वयति)
नाराशंसम्Nārāśaṃsa (a deity/title)
नाराशंसम्:
कर्म
TypeNoun
Rootनाराशंस (प्रातिपदिक)
सोमपीथम्the Soma-drinking (one) / Soma-draught
सोमपीथम्:
कर्म
TypeNoun
Rootसोमपीथ (प्रातिपदिक; सोम-पीथ)
यःwho
यः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
आशुःswift
आशुः:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootआशु (प्रातिपदिक)
तेthey
ते:
कर्तृ
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
नःto us / for us
नः:
सम्प्रदान
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
विप्रासःinspired sages/priests
विप्रासः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक)
सुहवाःeasy to invoke / graciously invoked
सुहवाः:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootसुहव (प्रातिपदिक; सु-हव)
भवन्तुlet them be
भवन्तु:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√भू
वयम्we
वयम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
स्यामmay we be
स्याम:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√अस् (भवति/अस्ति; ‘to be’)
पतयःlords/masters
पतयः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootपति (प्रातिपदिक)
रयीणाम्of riches/wealth
रयीणाम्:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootरयि (प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
A
Agniṣvātta Pitaraḥ (Fathers ‘tasted by Agni’)N
NārāśaṃsaRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes