Shukla Yajur Veda — Adhyaya 19, Mantra 62
Rishi: Traditional ritual formula (Pitṛ-appeasement)
Devata: Pitaraḥ (collective)
Chandas: Trīṣṭubh
Samhita Patha (Devanagari)
आच्या॒ जानु॑ दक्षिण॒तो नि॒षद्ये॒मं य॒ज्ञम॒भि गृ॑णीत॒ विश्वे॑ । मा हि॑ᳪसिष्ट पितर॒: केन॑ चिन्नो॒ यद्व॒ आग॑: पुरु॒षता॒ करा॑म
Transliteration
ā́cyā jánu dakṣiṇató niṣádya imáṃ yajñám abhí gṛṇīta víśve | mā́ hiṃsiṣṭa pitaraḥ kéna cin no yád va ā́gaḥ puruṣátā kárāma ||
Translation
निकट आओ; दक्षिण दिशा की ओर बैठकर, तुम सब इस यज्ञ की प्रशंसा/अनुमोदन करो। हे पितरः, किसी भी प्रकार से हमें हानि न पहुँचाओ—क्योंकि जो भी अपराध हमसे, मनुष्य-स्वभाववश, तुम्हारे प्रति हो गया हो।
Padapatha (Word Analysis)
आ । अच्याः । जानु । दक्षिणतः । निषद्य । इमम् । यज्ञम् । अभि । गृणीत । विश्वे । मा । हिंसिष्ट । पितरः । केन । चित् । नः । यत् । वः । आगः । पुरुषता । कराम
Word by Word
आच्याhither; towards (here)
आच्या:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootआ + अञ्च् (अञ्चु गतौ/अञ्च् व्याप्तौ) → आच्य (अव्यय) / आच्य (निपात)
जानुknee
जानु:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootजानु (प्रातिपदिक)
दक्षिणतःfrom/on the right side
दक्षिणतः:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootदक्षिण (प्रातिपदिक) + तस्
निषद्यhaving sat down
निषद्य:
Kartā
TypeVerb
Rootनि + सद् (षदॢँ विशरणगत्यवसादनेषु)
इमम्this
इमम्:
Karma
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम)
यज्ञम्sacrifice; rite
यज्ञम्:
Karma
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक)
अभिtowards; over; in regard to
अभि:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootअभि (उपसर्ग/अव्यय)
गृणीतpraise (you all)!
गृणीत:
Kartā
TypeVerb
Rootगृ (गृणाति स्तुतौ)
विश्वेall (you)
विश्वे:
Kartā
TypeAdjective (substantive)
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
माdo not
मा:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootमा (निषेध)
हिᳪसिष्टinjure (you all)!
हिᳪसिष्ट:
Kartā
TypeVerb
Rootहिᳪस् (हिंस हिंसायाम्)
पितरःO Fathers; ancestors
पितरः:
Sambodhana (addressed) / Kartā
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
केनby what?
केन:
Karaṇa
TypePronoun
Rootकिम् (सर्वनाम)
चित्even; at all
चित्:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootचित् (निपात)
नःof us / to us
नः:
Sampradāna
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
यत्whatever; that which
यत्:
Karma
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम)
वःof you / to you
वः:
Sampradāna
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
आगःoffence; sin
आगः:
Karma
TypeNoun
Rootआगस् (प्रातिपदिक)
पुरुषताthrough human agency; as a man (by men)
पुरुषता:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable (adverbial abstract)
Rootपुरुष (प्रातिपदिक) + ता (तद्धित)
करामmay I do; I might have done
कराम:
Kartā
TypeVerb
Rootकृ (डुकृञ् करणे)
Entities Mentioned
P
Pitaraḥ (Fathers, collective ancestors)V
Viśve (understood as Viśve Devāḥ, ‘All the gods’)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes