Shukla Yajur Veda — Adhyaya 19, Mantra 60
Rishi: Traditional ritual formula (Pitṛ doctrinal verse)
Devata: Pitaraḥ (both Agniṣvātta and Anagniṣvātta); with ‘Svarāṭ’ as regulating power
Chandas: Trīṣṭubh
Samhita Patha (Devanagari)
ये अ॑ग्निष्वा॒त्ता ये अन॑ग्निष्वात्ता॒ मध्ये॑ दि॒वः स्व॒धया॑ मा॒दय॑न्ते । तेभ्य॑: स्व॒राडसु॑नीतिमे॒तां य॑थाव॒शं त॒न्वं॒ कल्पयाति
Transliteration
yé agniṣvāttā́ yé anagniṣvāttā́ madhyé diváḥ svadháyā mādáyante | tébhyaḥ svarā́ḍ asunī́tim etā́ṃ yathāváśaṃ tanvàṃ kalpayāti ||
Translation
जो अग्निष्वात हैं और जो अनग्निष्वात हैं, जो दिवः के मध्य में स्वधा से हर्षित होते हैं—उनके लिए स्वराट् (स्वयंसत्ता) यह प्राण-नीति नियुक्त करता है; और उनकी-उनकी इच्छा के अनुसार वह उनके शरीर-रूप को विन्यस्त करता है।
Padapatha (Word Analysis)
ये । अग्निष्वात्ताः । ये । अनग्निष्वात्ताः । मध्ये । दिवः । स्वधया । मादयन्ते । तेभ्यः । स्वराट् । असुनीतिम् । एताम् । यथावशम् । तन्वम् । कल्पयाति
Word by Word
येwho (those who)
ये:
Kartā
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अग्निष्वात्ताःthe ‘Agniṣvātta’ (pitṛs), those offered to/through Agni
अग्निष्वात्ताः:
Kartā
TypeNoun/Adjective
Rootअग्निष्वात्त (कृदन्त-प्रातिपदिक; अग्नि + स्वात्त)
येwho (those who)
ये:
Kartā
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अनग्निष्वात्ताःthe ‘Anagniṣvātta’ (pitṛs), not offered to/through Agni
अनग्निष्वात्ताः:
Kartā
TypeNoun/Adjective
Rootअनग्निष्वात्त (कृदन्त-प्रातिपदिक; अ- + अग्निष्वात्त)
मध्येin the midst
मध्ये:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootमध्य (प्रातिपदिक) अथवा मध्ये (अव्यय-रूप)
दिवःof heaven, of the sky
दिवः:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootदिव्/द्यौ (प्रातिपदिक: दिव्/द्यौ)
स्वधयाwith svadhā (ancestral oblation/refreshment)
स्वधया:
Karaṇa
TypeNoun
Rootस्वधा (प्रातिपदिक)
मादयन्तेthey rejoice / are gladdened
मादयन्ते:
Kartā
TypeVerb
Rootमद् (धातु) → मादयति (णिच्)
तेभ्यःto them
तेभ्यः:
Sampradāna
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
स्वराट्the self-ruling (Lord)
स्वराट्:
Kartā
TypeNoun/Adjective
Rootस्वराट् (प्रातिपदिक)
असुनीतिम्the leading/bringing of life-breath (vital guidance)
असुनीतिम्:
Karma
TypeNoun
Rootअसुनीति (प्रातिपदिक; असु + नीति)
एताम्this
एताम्:
Karma
TypePronoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
यथावशम्according to (their) will / as desired
यथावशम्:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय) + वश (प्रातिपदिक) → यथावशम् (अव्यय)
तन्वम्body, person
तन्वम्:
Karma
TypeNoun
Rootतनू (प्रातिपदिक)
कल्पयातिhe arranges / fashions / makes fit
कल्पयाति:
Kartā
TypeVerb
Rootकॢप् (धातु) → कल्पयति (णिच्)
Entities Mentioned
P
Pitaraḥ (Agniṣvātta)P
Pitaraḥ (Anagniṣvātta)S
SvarāṭS
SvadhāRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes