Shukla Yajur Veda — Adhyaya 12, Mantra 75
Rishi: Yājñavalkya (traditional)
Devata: Oṣadhayaḥ (Herbs/Plants)
Chandas: Triṣṭubh-like (approximate; Saṃhitā accentual verse)
Samhita Patha (Devanagari)
या ओष॑धी॒: पूर्वा॑ जा॒ता दे॒वेभ्य॑स्त्रियु॒गं पु॒रा । मनै॒ नु ब॒भ्रूणा॑म॒हᳪ श॒तं धामा॑नि स॒प्त च॑
Transliteration
yā́ oṣádhīḥ pū́rvā jātā́ devébhyaḥ triyugáṃ purā́ | manái nú babhrūṇām aháṃ śatáṃ dhā́māni saptá ca
Translation
हे ओषधियो, जो प्राचीन काल में देवों के लिए सबसे पहले उत्पन्न हुईं—तीन युगों पूर्व। अब मन से स्मरण करो! मैं बभ्रु (भूरी) ओषधियों के धाम—एक सौ और सात—जानता हूँ।
Padapatha (Word Analysis)
याः । ओषधीः । पूर्वाः । जाताः । देवेभ्यः । त्रि-युगम् । पुरा । मनै । नु । बभ्रूणाम् । अहम् । शतम् । धामानि । सप्त । च ।
Word by Word
याःwho/which (fem. pl.)
याः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
ओषधीःplants, herbs
ओषधीः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootओषधि (प्रातिपदिक)
पूर्वाःformer, earlier
पूर्वाः:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootपूर्व (प्रातिपदिक)
जाताःborn, arisen
जाताः:
कर्तृ
TypeParticiple
Root√जन् (जन्) → जात (कृदन्त, भूतकृत्/क्त)
देवेभ्यःto/for the gods
देवेभ्यः:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
त्रियुगम्for three ages (a tri-yuga span)
त्रियुगम्:
अधिकरण
TypeNoun/Adjective
Rootत्रियुग (प्रातिपदिक; त्रि+युग)
पुराformerly, before
पुरा:
अधिकरण
TypeIndeclinable
Rootपुरा (अव्यय)
मनैwith the mind
मनै:
करण
TypeNoun
Rootमन्/मनस् (प्रातिपदिक) — वैदिक-रूप
नुnow/indeed (emphatic)
नु:
—
TypeIndeclinable
Rootनु (अव्यय)
बभ्रूणाम्of the brown (ones) / of the babhru-type (plants)
बभ्रूणाम्:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootबभ्रू (प्रातिपदिक)
अहम्I
अहम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
शतम्a hundred
शतम्:
कर्म
TypeNumeral
Rootशत (प्रातिपदिक)
धामानिabodes, seats, stations
धामानि:
कर्म
TypeNoun
Rootधामन् (प्रातिपदिक)
सप्तseven
सप्त:
—
TypeNumeral
Rootसप्त (संख्या; अव्ययवत्)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Entities Mentioned
O
Oṣadhayaḥ (Herbs/Plants)D
Devas (collectively)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes