Mantra 74
Rishi: Yājñavalkya (traditional)
Devata: Vaiśvānara-Agni (with bandhu to Abda, Uṣas, Aśvins, Sūrya)
Chandas: Mixed/prose-verse litany (refrain-driven)
Samhita Patha (Devanagari)
स॒जूरब्दो॒ अय॑वोभिः स॒जूरु॒षा अरु॑णीभिः । स॒जोष॑साव॒श्विना॒ दᳪसो॑भिः स॒जूः सूर॒ एत॑शेन स॒जूर्वै॑श्वान॒र इड॑या घृ॒तेन॒ स्वाहा॑
Transliteration
sajū́r abdó ayávobhiḥ sajū́r uṣā́ aruṇī́bhiḥ | sajóṣasāv aśvínā dáṃsobhíḥ sajū́ḥ sū́ra etáśena sajū́r vaiśvānará iḍáyā ghṛténa svā́hā
Translation
संवत्सर के साथ, उसके अन्न‑धान्यों के साथ—सजूर। उषा के साथ, उसकी अरुणिमाओं के साथ—सजूर। उषा और अश्विनौ के साथ, उनके अद्भुत सामर्थ्यों के साथ—सजोष। सूर्य के साथ और एतश के साथ—सजूर। वैश्वानर के साथ—इडा के साथ, घृत के साथ—स्वाहा।
Padapatha (Word Analysis)
स॒जूः । अ॒ब्दः । अयवोभिः । स॒जूः । उ॒षाः । अरुणीभिः । स॒जूः । उ॒षसा । अ॒श्विना । दंसोभिः । स॒जूः । सूरः । एतशेन । स॒जूः । वै॒श्वान॒रः । इडया । घृतेन । स्वाहा॑ ।
Word by Word
सजूःtogether, in company
सजूः:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootसजूस् (अव्यय-प्रातिपदिक) < सह + जूः (सम्-योग/सहभावार्थ)
अब्धःthe ocean / waters (flood)
अब्धः:
Kartā
TypeNoun
Rootअब्ध (प्रातिपदिक)
अयवोभिःwith the ayava-grains (barley-like grains)
अयवोभिः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootअयव (प्रातिपदिक)
सजूःtogether
सजूः:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootसजूस् (अव्यय-प्रातिपदिक)
उषाःDawn
उषाः:
Kartā
TypeNoun
Rootउषस् (प्रातिपदिक)
अरुणीभिःwith the ruddy (dawn-)lights / red ones
अरुणीभिः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootअरुणी (प्रातिपदिक)
सजोषसौin mutual delight / harmoniously together
सजोषसौ:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootसजोषस् (अव्यय-प्रातिपदिक) < सह + जोषस् (सन्तोष/प्रीतिअर्थ)
अश्विनाthe two Aśvins
अश्विना:
Kartā
TypeNoun
Rootअश्विन् (प्रातिपदिक)
दंसोभिःwith wondrous powers / deeds
दंसोभिः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootदंसस् (प्रातिपदिक)
सजूःtogether
सजूः:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootसजूस् (अव्यय-प्रातिपदिक)
सूरःthe Sun
सूरः:
Kartā
TypeNoun
Rootसूर (प्रातिपदिक)
एतशेनwith Etaśa (the Sun’s steed)
एतशेन:
Karaṇa
TypeNoun
Rootएतश (प्रातिपदिक)
सजूःtogether
सजूः:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootसजूस् (अव्यय-प्रातिपदिक)
वैश्वानरःVaiśvānara (Agni as ‘belonging to all men’)
वैश्वानरः:
Kartā
TypeNoun
Rootवैश्वानर (प्रातिपदिक)
इडयाwith Iḍā (the sacrificial portion/oblation)
इडया:
Karaṇa
TypeNoun
Rootइडा (प्रातिपदिक)
घृतेनwith ghee
घृतेन:
Karaṇa
TypeNoun
Rootघृत (प्रातिपदिक)
स्वाहाsvāhā (hail!; oblation-call)
स्वाहा:
—
TypeIndeclinable
Rootस्वाहा (निपात/अव्यय)
Entities Mentioned
A
Abda (the Year)U
Uṣas (Dawn)A
AśvinsS
SūryaE
EtaśaV
Vaiśvānara AgniI
IḍāRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes