Adhyaya 11 Mantra 23 - Shukla Yajurveda | Hindi | Vedapath

Various Rishis

←Previous MantraNext Mantra→

Shukla Yajur Veda — Adhyaya 11, Mantra 23

Rishi: Yājñavalkya-tradition

Devata: Agni

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

आ त्वा॑ जिघर्मि॒ मन॑सा घृ॒तेन॑ प्रतिक्षि॒यन्तं॒ भुव॑नानि॒ विश्वा॑ । पृ॒थुं ति॑र॒श्चा वय॑सा बृ॒हन्तं॒ व्यचि॑ष्ठ॒मन्नै॑ रभ॒सं दृशा॑नम्

Transliteration

ā́ tvā jigharmi mánasā ghṛténa pratikṣiyántaṃ bhúvanāni víśvā | pṛthúṃ tiraścā́ vayásā bृहántaṃ vyáciṣṭham annái rabhásaṃ dṛśā́nam

Translation

मैं घृत से युक्त मन से तेरा अभिषेक करता हूँ—हे सर्व-भुवनों पर प्रतिष्ठित! तू विस्तीर्ण है, तिर्यक् रूप से फैलने वाला, अपने बल से महान; सर्वव्यापी, अन्नों के द्वारा प्रत्यक्ष दीखने वाला, प्रचण्ड है।

Padapatha (Word Analysis)

आ । त्वा॑ । जिघर्मि । मन॑सा । घृ॒तेन॑ । प्रति-क्षि॒यन्तम् । भुव॑नानि । विश्वा॑ । पृ॒थुम् । ति॒र॒श्चा । वय॑सा । बृ॒हन्तम् । व्यचि॑ष्ठम् । अन्नैः । रभ॒सम् । दृशा॑नम्

Word by Word

आtowards, unto

त्वाyou (as object)

जिघर्मिI anoint/smear

मनसाwith the mind

घृतेनwith ghee

प्रतिक्षियन्तम्dwelling/abiding (in), settling

भुवनानिworlds, beings/abodes

विश्वाall

पृथुम्broad, wide

तिरश्चाcrosswise, extending sideways

वयसाwith vigor/strength; with age (maturity)

बृहन्तम्great, lofty

व्यचिष्ठम्most pervasive, widest-spreading

अन्नैःwith foods, with nourishment

रभसम्impetuous, forceful, swift

दृशानम्seeing, visible; beholding

Entities Mentioned

Agni

Ritual Context

Viniyoga (Ritual Application)

Commentary Summary

Philosophical Concepts

Vedic Cosmology

Academic Analysis

Cross References

Yogic Application

Chanting Notes