Shukla Yajur Veda — Adhyaya 10, Mantra 31
Rishi: Vājasaneyin transmission (individual ṛṣi not specified here)
Devata: Aśvins; Sarasvatī; Indra (Sutrāman); with Vāyu and Soma in the explanatory cola
Chandas: Mixed yajus with embedded ṛgvedic-style cola; not uniformly metrical
Samhita Patha (Devanagari)
अ॒श्विभ्यां॑ पच्यस्व॒ सर॑स्वत्यै पच्य॒स्वेन्द्रा॑य सु॒त्राम्णे॑ पच्यस्व । वा॒युः पू॒तः प॒वित्रे॑ण प्र॒त्यङ्क्सोमो॒ अति॑स्रुतः । इन्द्र॑स्य॒ युज्य॒: सखा॑
Transliteration
aśvíbhyāṃ pacyasva sárasvatyai pacyasvéndrā́ya sutrā́mṇe pacyasva | vāyúḥ pūtáḥ pavítreṇa pratyáṅ sómo átisrutaḥ | índrasya yújyaḥ sákhā
Translation
अश्विनों के लिए अपने को पकाओ; सरस्वती के लिए अपने को पकाओ; सुत्राम्ण इन्द्र के लिए अपने को पकाओ। पवित्र से वायु शुद्ध हुआ है; प्रत्यङ्क् सोम अति-छना हुआ है—इन्द्र के लिए जुतने योग्य, उपयुक्त सखा।
Padapatha (Word Analysis)
अश्विभ्याम् । पच्यस्व । सरस्वत्यै । पच्यस्व । इन्द्राय । सुत्राम्णे । पच्यस्व । वायुः । पूतः । पवित्रेण । प्रत्यङ् । सोमः । अतिस्रुतः । इन्द्रस्य । युज्यः । सखा
Word by Word
अश्विभ्याम्to/for the Aśvins
अश्विभ्याम्:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootअश्विन् (प्रातिपदिक)
पच्यस्वcook (be cooked)
पच्यस्व:
(अकर्मक-प्रयोगे) क्रिया
TypeVerb
Rootपच्
सरस्वत्यैto/for Sarasvatī
सरस्वत्यै:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootसरस्वती (प्रातिपदिक)
पच्यस्वcook (be cooked)
पच्यस्व:
(अकर्मक-प्रयोगे) क्रिया
TypeVerb
Rootपच्
इन्द्रायto/for Indra
इन्द्राय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
सुत्राम्णेto the good-protector (Indra)
सुत्राम्णे:
सम्प्रदान
TypeNoun (epithet)
Rootसुत्रामन् (प्रातिपदिक)
पच्यस्वcook (be cooked)
पच्यस्व:
(अकर्मक-प्रयोगे) क्रिया
TypeVerb
Rootपच्
वायुःVāyu (Wind-god)
वायुः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootवायु (प्रातिपदिक)
पूतःpurified
पूतः:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective (past passive participle)
Rootपू (धातु) → पूत (कृदन्त)
पवित्रेणwith/through the strainer (filter)
पवित्रेण:
करण
TypeNoun
Rootपवित्र (प्रातिपदिक)
प्रत्यङ्turned towards (us); facing
प्रत्यङ्:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective
Rootप्रति + अञ्च् (प्रातिपदिक/विशेषण)
सोमःSoma
सोमः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
अतिस्रुतःover-flowed / streamed forth
अतिस्रुतः:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective (past passive participle)
Rootअति + स्रु (धातु) → अतिस्रुत (कृदन्त)
इन्द्रस्यof Indra
इन्द्रस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
युज्यःfit to be yoked / to be joined
युज्यः:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective
Rootयुज् (धातु) → युज्य (कृदन्त; यत्-प्रत्यय)
सखाfriend
सखा:
कर्तृ
TypeNoun
Rootसखि (प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
A
AśvinsS
SarasvatīI
Indra (Sutrāman)V
VāyuS
SomaRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes