Mantra 12
Sukta 6.60
Rishi: Bharadvāja Bārhaspatya
Devata: Indrāgnī (with conveyance imagery)
Chandas: Triṣṭubh (probable)
Samhita Patha (Devanagari)
ता नो वाजवतीरिष आशून्पिपृतमर्वतः । इन्द्रमग्निं च वोळ्हवे ॥
Samhita Patha (IAST)
ता नो॒ वाज॑वती॒रिष॑ आ॒शून्पि॑पृत॒मर्व॑तः । इन्द्र॑म॒ग्निं च॒ वोळ्ह॑वे ॥
Transliteration
tā́ no vājavatī́r íṣa āśū́n pipṛtám árvataḥ | índram agníṃ ca vóḷhave ||
Translation
वे वाजवती इषाः हमारे लिए शीघ्र अश्वों को बल-समृद्ध प्रेरणाओं से परिपूर्ण करें, ताकि वे इन्द्र और अग्नि को वहन कर, उन्हें हमारे कर्म के नेता रूप में समीप ले आएँ।
Padapatha (Word Analysis)
ता । नः॒ । वाज॑ऽवतीः । इषः॑ । आ॒शून् । पि॒पृ॒त॒म् । अर्व॑तः । इन्द्र॑म् । अ॒ग्निम् । च॒ । वोळ्ह॑वे ॥ता । नः । वाजवतीः । इषः । आशून् । पिपृतम् । अर्वतः । इन्द्रम् । अग्निम् । च । वोळ्हवे ॥tā | naḥ | vāja-vatīḥ | iṣaḥ | āśūn | pipṛtam | arvataḥ | indram | agnim | ca | voḷhave
Word by Word
ताःthose (fem. pl.)
ताः:
कर्तृ (आह्वान/सम्बोधनार्थे—वाक्ये कर्तृवत्)
TypePronoun (demonstrative)
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
नःfor us / to us
नः:
सम्प्रदान (हितार्थे ‘for us’)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वाजवतीःrich in prize/strength; bringing gain
वाजवतीः:
कर्तृ (ताः इषः विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootवाजवत् (प्रातिपदिक; वाज + -वत्)
इषःrefreshments, nourishments
इषः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootइष् (प्रातिपदिक ‘इष्/इषा’ = refreshment, nourishment)
आशून्the swift ones
आशून्:
कर्म
TypeAdjective (used substantively)
Rootआशु (प्रातिपदिक)
पिपृतम्fill/satisfy (you two)!
पिपृतम्:
क्रिया
TypeVerb
Rootपॄ (धातु; ‘to fill, satisfy’)
अर्वतःof the steed(s)
अर्वतः:
सम्बन्ध (genitive: ‘of the steed/steeds’)
TypeNoun
Rootअर्वत् (प्रातिपदिक ‘steed, horse’)
इन्द्रम्Indra
इन्द्रम्:
कर्म (वोळ्हवे इत्यस्य)
TypeNoun (deity name)
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
अग्निम्Agni
अग्निम्:
कर्म (वोळ्हवे इत्यस्य)
TypeNoun (deity name)
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच (निपात)
वःfor you / to you
वः:
सम्प्रदान (हितार्थे ‘for you’)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वोळ्हवेto convey/bring (for you)
वोळ्हवे:
प्रयोजन/सम्प्रदानार्थ (उद्देश्य: ‘in order to convey’)
TypeVerbal noun (infinitive-like)
Rootवह् (धातु ‘to carry, convey’) → वोळ्हव् (कृदन्त-प्रातिपदिक; वैदिक रूप)