Previous Verse
Next Verse

Shloka 5

गङ्गादर्शनम् तथा गुहसमागमः

Vision of the Gaṅgā and Meeting with Guha

अनुक्रोशो दया चैव यथार्हं मयि वः कृतः।चिरं दुःखस्य पापीयो गम्यतामर्थसिद्धये।।2.50.5।।

anukrośo dayā caiva yathārhaṃ mayi vaḥ kṛtaḥ |

ciraṃ duḥkhasya pāpīyo gamyatām arthasiddhaye || 2.50.5 ||

आप लोगों ने मेरे प्रति यथोचित करुणा और दया की है। दुःख को बहुत देर तक बढ़ाना निंदनीय है; अब अपने कार्य-सिद्धि के लिए जाइए।

अनुक्रोशःcompassion
अनुक्रोशः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअनुक्रोश (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular), पुल्लिङ्ग (Masculine)
दयाkindness
दया:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदया (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular), स्त्रीलिङ्ग (Feminine)
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक (and)
एवindeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक निपात (emphatic particle: indeed/just)
यथार्हम्appropriately
यथार्हम्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootयथा + अर्ह (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभावसमास; अव्यय (adverb): 'as is proper'
मयिtowards/in me
मयि:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसप्तमी विभक्ति (Locative/7th), एकवचन (Singular)
वःby you
वः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी/चतुर्थी बहुवचन-रूप (Gen./Dat. Plural enclitic); अत्र कर्तृसम्बन्धे (by you / of you)
कृतःhas been done/shown
कृतः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formकृदन्त (past passive participle/क्त), प्रथमा एकवचन (Nom. Sing.), पुल्लिङ्ग (Masculine); अनुक्रोशः/दया इत्यस्य विधेय (has been shown/done)
चिरम्for long
चिरम्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootचिरम् (अव्यय)
Formकालवाचक अव्यय (for a long time)
दुःखस्यof sorrow
दुःखस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootदुःख (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन (Singular), नपुंसकलिङ्ग (Neuter)
पापीयःworse/more blameworthy
पापीयः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootपाप (प्रातिपदिक)
Formतुलनात्मक (Comparative) - ईयसुन्; प्रथमा एकवचन (Nom. Sing.), नपुंसकलिङ्ग (Neuter) (अत्र 'चिरम्' इत्यस्य विशेषणवत्: 'more sinful/worse')
गम्यताम्go (please)
गम्यताम्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formलोट् (Imperative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), आत्मनेपद (Ātmanepada), कर्मणि प्रयोग (passive): 'let it be gone/please go'
अर्थसिद्धयेfor the accomplishment of duty/purpose
अर्थसिद्धये:
Prayojana (प्रयोजन)
TypeNoun
Rootअर्थ + सिद्धि (प्रातिपदिक)
Formचतुर्थी विभक्ति (Dative/4th), एकवचन (Singular), स्त्रीलिङ्ग (Feminine); समासः अर्थस्य सिद्धिः इति षष्ठी-तत्पुरुष

As the wise, illustrious, magnanimous son of Dasaratha (Rama) who was used to pleasures and not discomfort lay on the ground, the long night slipped away.ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīya ādikāvyē ayōdhyākāṇḍē pañcāśassargaḥ৷৷Thus ends the fiftieth sarga of Ayodhyakanda of the holy Ramayana, the first epic composed by sage Valmiki.

R
Rama

FAQs

Dharma requires steadiness of mind: compassion is acknowledged, but one should not indulge grief; one must return to rightful responsibilities.

As people grieve around him, Rama urges them to stop lingering in sorrow and to go back to complete their obligations.

Prasāda (calm clarity) and guidance rooted in duty.