Shloka 69

ध्यानयज्ञः, संसार-विष-निरूपणम्, पाशुपतयोगः, परा-अपरा विद्या, चतुर्वस्था-विचारः (अध्यायः ८६)

Devanagari script

वर्तमानस्तदा तस्य जाग्रदित्यभिधीयते मनोबुद्धिर् अहङ्कारं चित्तं चेति चतुष्टयम्

Transliteration

vartamānastadā tasya jāgradityabhidhīyate manobuddhir ahaṅkāraṃ cittaṃ ceti catuṣṭayam

Translation

जब देहधारी जीव वर्तमान बाह्य अवस्था में प्रवृत्त होता है, तब वह ‘जाग्रत्’ कहलाती है। उसमें अन्तःकरण का चतुष्टय—मन, बुद्धि, अहंकार और चित्त—कार्य करता है।

Word by Word

• वर्तमानः: being present/operating in the present (external engagement)

• तदा: then/at that time

• तस्य: of that (embodied being/jīva)

• जाग्रत् इति: as ‘waking’

• अभिधीयते: is designated/called

• मनः: mind (doubts, options)

• बुद्धिः: intellect (decisive discernment)

• अहङ्कारम्: ego-principle (I-notion)

• चित्तम्: mind-stuff/latent impressions

• च: and

• इति: thus

• चतुष्टयम्: the set of four

Speaker

Suta Goswami