Previous Verse
Next Verse

Shloka 19

Adhyaya 70: आदिसर्गः—महत्-अहङ्कार-तन्मात्रा-भूतसृष्टिः, ब्रह्माण्डावरणम्, प्रजासर्गः, त्रिमूर्ति-शैवाधिष्ठानम्

ख्यातिः प्रत्युपभोगश् च यस्मात्संवर्तते ततः भोगस्य ज्ञाननिष्ठत्वात् तेन ख्यातिरिति स्मृतः

khyātiḥ pratyupabhogaś ca yasmātsaṃvartate tataḥ bhogasya jñānaniṣṭhatvāt tena khyātiriti smṛtaḥ

जिससे ‘ख्याति’ (प्रकट ज्ञान) और ‘प्रत्युपभोग’ (तत्क्षण पुनः-अनुभव) दोनों प्रवृत्त होते हैं, वह ‘ख्याति’ नाम से स्मृत है; क्योंकि भोग ज्ञान-निष्ठ है, उसी पर आधारित है।

ख्यातिः (khyātiḥ)manifest cognition, clear apprehension
ख्यातिः (khyātiḥ):
प्रत्युपभोगः (pratyupabhogaḥ)immediate re-enjoyment, re-experience, direct relishing
प्रत्युपभोगः (pratyupabhogaḥ):
च (ca)and
च (ca):
यस्मात् (yasmāt)from which
यस्मात् (yasmāt):
संवर्तते (saṃvartate)arises, proceeds, comes to be
संवर्तते (saṃvartate):
ततः (tataḥ)therefore, from that
ततः (tataḥ):
भोगस्य (bhogasya)of experience/enjoyment
भोगस्य (bhogasya):
ज्ञाननिष्ठत्वात् (jñānaniṣṭhatvāt)because it is established in/grounded upon knowledge
ज्ञाननिष्ठत्वात् (jñānaniṣṭhatvāt):
तेन (tena)therefore, by that
तेन (tena):
ख्यातिः (khyātiḥ)‘khyāti’ (so called)
ख्यातिः (khyātiḥ):
इति (iti)thus
इति (iti):
स्मृतः (smṛtaḥ)is remembered/declared in tradition.
स्मृतः (smṛtaḥ):

Suta Goswami (narrating the doctrinal teaching within the Purva-Bhaga discourse)