Shloka 15
Adhyaya 70: आदिसर्गः—महत्-अहङ्कार-तन्मात्रा-भूतसृष्टिः, ब्रह्माण्डावरणम्, प्रजासर्गः, त्रिमूर्ति-शैवाधिष्ठानम्
Devanagari script
बिभर्ति मानं मनुते विभागं मन्यते ऽपि च पुरुषो भोगसंबन्धात् तेन चासौ मतिः स्मृतः
Transliteration
bibharti mānaṃ manute vibhāgaṃ manyate 'pi ca puruṣo bhogasaṃbandhāt tena cāsau matiḥ smṛtaḥ
Translation
भोग-संबन्ध के कारण पुरुष (बद्ध जीव) अभिमान को धारण करता है, भेदों की कल्पना करता है और मत में आसक्त होता है; इसलिए वह अवस्था ‘मति’ कही गई है।
Word by Word
बिभर्ति (bibharti)bears/maintains
बिभर्ति (bibharti):
मानं (mānaṃ)self-regard, egoic pride
मानं (mānaṃ):
मनुते (manute)thinks, conceives
मनुते (manute):
विभागं (vibhāgaṃ)division, differentiation
विभागं (vibhāgaṃ):
मन्यते (manyate)imagines, believes
मन्यते (manyate):
अपि (api)also
अपि (api):
च (ca)and
च (ca):
पुरुषः (puruṣaḥ)the individual soul/experiencer (pashu in bondage)
पुरुषः (puruṣaḥ):
भोग-संबन्धात् (bhoga-saṃbandhāt)due to connection with enjoyment/experience
भोग-संबन्धात् (bhoga-saṃbandhāt):
तेन (tena)therefore/by that
तेन (tena):
च (ca)and
च (ca):
असौ (asau)this (state/principle)
असौ (asau):
मतिः (matiḥ)mind, cognition, conditioned intellect
मतिः (matiḥ):
स्मृतः (smṛtaḥ)is called/remembered as
स्मृतः (smṛtaḥ):
Speaker
Suta Goswami (narrating to the Sages of Naimisharanya)