Previous Verse
Next Verse

Shloka 13

Adhyaya 59 — सूर्याद्यभिषेककथनम्

Surya and Related Abhisheka/ Cosmological Determinations

मानवानां च कुक्षिस्थो नाग्निः शाम्यति पावकः अर्चिष्मान्पवनः सो ऽग्निर् निष्प्रभो जाठरः स्मृतः

mānavānāṃ ca kukṣistho nāgniḥ śāmyati pāvakaḥ arciṣmānpavanaḥ so 'gnir niṣprabho jāṭharaḥ smṛtaḥ

मनुष्यों के उदर में स्थित पावक अग्नि कभी शांत नहीं होती। प्राण-वायु से प्रज्वलित वही अग्नि, बाह्य ज्वाला-प्रभा रहित होकर भी, जाठराग्नि कहलाती है।

mānavānāmof human beings
mānavānām:
caand
ca:
kukṣi-sthaḥsituated in the belly/womb-region
kukṣi-sthaḥ:
nanot
na:
agniḥfire
agniḥ:
śāmyatibecomes extinguished/ceases
śāmyati:
pāvakaḥthe purifier, fire
pāvakaḥ:
arciṣmānpossessing flames/rays (i.e., kindled/energized)
arciṣmān:
pavanaḥwind, vital air (prāṇa)
pavanaḥ:
saḥthat
saḥ:
agniḥfire
agniḥ:
niṣprabhaḥwithout visible lustre/radiance
niṣprabhaḥ:
jāṭharaḥgastric/belly-related
jāṭharaḥ:
smṛtaḥis said to be/remembered as.
smṛtaḥ:

Suta Goswami (narrating the Purva-Bhaga teaching to the sages of Naimisharanya)