Previous Verse
Next Verse

Shloka 8

आभ्यन्तरध्यान-तत्त्वगणना-चतुर्व्यूहयोगः

Adhyaya 28

महांस् तथा त्वहङ्कारं तन्मात्रं पञ्चकं पुनः कर्मेन्द्रियाणि पञ्चैव तथा बुद्धीन्द्रियाणि च

mahāṃs tathā tvahaṅkāraṃ tanmātraṃ pañcakaṃ punaḥ karmendriyāṇi pañcaiva tathā buddhīndriyāṇi ca

प्रकृति से महत् उत्पन्न होता है, फिर अहंकार प्रकट होता है। उसके बाद पाँच तन्मात्राएँ उत्पन्न होती हैं; साथ ही पाँच कर्मेन्द्रियाँ और वैसे ही पाँच ज्ञानेन्द्रियाँ भी। इसी से पशु के लिए पाश—बंधन का क्षेत्र—विस्तृत होता है, जिसे पति—शिव—के अधीन होकर जीता जाता है।

महान्/महांस्Mahat, cosmic intellect
महान्/महांस्:
तथाand/then
तथा:
तुindeed
तु:
अहङ्कारम्ahaṅkāra, ego-principle/I-sense
अहङ्कारम्:
तन्मात्रम्tanmātra, subtle element
तन्मात्रम्:
पञ्चकम्set of five
पञ्चकम्:
पुनःagain/thereafter
पुनः:
कर्मेन्द्रियाणिorgans of action (speech, hands, feet, excretion, generation)
कर्मेन्द्रियाणि:
पञ्चfive
पञ्च:
एवindeed/only
एव:
तथाlikewise
तथा:
बुद्धीन्द्रियाणिorgans of knowledge (hearing, touch, sight, taste, smell)
बुद्धीन्द्रियाणि:
and
:

Suta Goswami (narrating the cosmological teaching within the Linga Purana discourse)