Shloka 17

Adhyaya 22 — शिवानुग्रहः, ब्रह्मतपः, एकादशरुद्राः तथा प्राणतत्त्वम्

Devanagari script

प्रजाः स्रष्टुमनाश्चक्रे तप उग्रं पितामहः तस्यैवं तप्यमानस्य न किंचित् समवर्तत

Transliteration

prajāḥ sraṣṭumanāścakre tapa ugraṃ pitāmahaḥ tasyaivaṃ tapyamānasya na kiṃcit samavartata

Translation

प्रजाओं की सृष्टि करने की इच्छा से पितामह ब्रह्मा ने उग्र तप आरम्भ किया; परन्तु इस प्रकार तप करते हुए भी कुछ भी प्रकट न हुआ।

Word by Word

• प्रजाः (prajāḥ): creatures, subjects, progeny

• स्रष्टुम् (sraṣṭum): to create, to bring forth

• अनाः (anāḥ): intention, resolve (as ‘with the intention’)

• चक्रे (cakre): he did, he undertook

• तपः (tapaḥ): austerity, concentrated spiritual heat

• उग्रम् (ugram): intense, fierce

• पितामहः (pitāmahaḥ): the Grandfather, Brahmā

• तस्य (tasya): of him

• एवम् (evam): thus

• तप्यमानस्य (tapyamānasya): while performing austerity, while heating himself with tapas

• न (na): not

• किञ्चित् (kiñcit): anything at all

• समवर्तत (samavartata): came to be, arose, came into effect.

Speaker

Suta Goswami (narrating Brahma’s account within the creation narrative)