Brahmanda Purana — Upodghata Pada, Shloka 25
दिक्पालादि-शिवलोकान्तर-कथनम्
Account of the Dikpālas and Intervening Realms toward Śiva’s Worlds
Devanagari script
मनशालस्यान्तराले सप्तयोजनदूरतः / बुद्धिशाल इति ख्यातश्चतुर्योजनमुच्छ्रितः
Transliteration
manaśālasyāntarāle saptayojanadūrataḥ / buddhiśāla iti khyātaścaturyojanamucchritaḥ
Translation
मनशाल के अन्तराल में, सात योजन की दूरी पर ‘बुद्धिशाल’ नाम से प्रसिद्ध (एक स्थान) है, जो चार योजन ऊँचा है।
Word by Word
मनः-शालस्यof (the place/person called) Manaśāla
मनः-शालस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootमनः (प्रातिपदिक) + शाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन; तत्पुरुषः (नामधारक-सम्बन्धः: ‘मनःशाल’ इति नाम्नः)
अन्तरालेin the interval/between-space
अन्तराले:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootअन्तराल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन
सप्त-योजन-दूरतःfrom a distance of seven yojanas
सप्त-योजन-दूरतः:
Desha-adhikarana (देशाधिकरण/Distance)
TypeIndeclinable
Rootसप्त (संख्या-प्रातिपदिक) + योजन (प्रातिपदिक) + दूर (प्रातिपदिक)
Formअव्ययभावे तसिल्-प्रत्ययान्त (‘-तः’ = from/at a distance of); तत्पुरुषसमासः (‘सप्तयोजनं दूरम्’); अव्ययवत् प्रयोगः
बुद्धि-शालः(one) endowed with intellect; Buddhiśāla (name)
बुद्धि-शालः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootबुद्धि (प्रातिपदिक) + शाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; तत्पुरुषः (‘बुद्ध्या शालः’ = endowed with intellect)
इतिthus, called
इति:
Nipata (निपात)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; उद्धरण/नामनिर्देशार्थ निपात (quotative particle)
ख्यातःknown, famed
ख्यातः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootख्या (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त; ‘renowned/known’
चतुर्-योजनम्four yojanas (in measure)
चतुर्-योजनम्:
Karma (कर्म/परिमाण)
TypeNoun
Rootचतुर् (संख्या-प्रातिपदिक) + योजन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; द्विगुसमासः (संख्यापूर्वकः) — परिमाणवाचक
उच्छ्रितःraised, lofty, high
उच्छ्रितः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootउद्-श्रि (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त; विशेषणम् (बुद्धिशालस्य)