Brahmanda Purana — Prakriya Pada, Shloka 36
Mānasasṛṣṭi-varṇana (Account of Mind-born Creation) | मानससृष्टिवर्णनम्
Devanagari script
भर्त्तारं दीप्तयशसं पुरुषं प्रत्यपद्यत / स वै स्वायंभुवः पूर्वं पुरुषो मनुरुच्यते
Transliteration
bharttāraṃ dīptayaśasaṃ puruṣaṃ pratyapadyata / sa vai svāyaṃbhuvaḥ pūrvaṃ puruṣo manurucyate
Translation
उसने दीप्त यश वाले अपने पति पुरुष को प्राप्त किया। वही आदि स्वायंभुव पुरुष ‘मनु’ कहलाता है।
Word by Word
भर्त्तारम्husband
भर्त्तारम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootभर्तृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), एकवचन
दीप्तयशसम्of shining fame
दीप्तयशसम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootदीप्त + यशस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्मधारय—दीप्तं यशः यस्य (glorious/famed)
पुरुषम्man/person
पुरुषम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपुरुष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
प्रत्यपद्यतapproached
प्रत्यपद्यत:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootपद् (धातु)
Formलङ् (Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद; उपसर्गः—प्रति; अर्थः—'approached/attained'
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
वैindeed
वै:
Sambandha (सम्बन्ध/Particle)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिपात (particle: emphasis)
स्वायंभुवःSvāyambhuva (self-born)
स्वायंभुवः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootस्व + आयंभुव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (स्वयम् + भू/भव-सम्बन्धः) 'self-born' (epithet)
पूर्वम्formerly
पूर्वम्:
Kala-adhikarana (कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootपूर्व (प्रातिपदिक)
Formक्रियाविशेषण (adverb) — 'formerly/earlier'
पुरुषःthe man/person
पुरुषः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपुरुष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
मनुःManu
मनुः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमनु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (proper noun)
उच्यतेis called
उच्यते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद; कर्मणि प्रयोग (Passive) — 'is called'