Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 143
Mauneya Devagandharva–Apsaras Vamsha-Kirtana
Catalogue of Mauneya Gandharvas and Apsarases
Devanagari script
येषामधिपतिर्युक्तो नाम्ना ख्यातो विरूपकः / तेषां गणशतानीका उद्धतानां महात्मनाम्
Transliteration
yeṣāmadhipatiryukto nāmnā khyāto virūpakaḥ / teṣāṃ gaṇaśatānīkā uddhatānāṃ mahātmanām
Translation
जिनका अधिपति ‘विरूपक’ नाम से प्रसिद्ध था, उन उद्धत महात्माओं के गणों की सैकड़ों टुकड़ियाँ थीं।
Word by Word
येषाम्of whom
येषाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी/Genitive relation)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन (Plural), सर्वनाम (Pronoun)
अधिपतिःlord, chief
अधिपतिः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootअधिपति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular)
युक्तःappointed/connected
युक्तः:
विशेषण (Adjectival to Karta)
TypeAdjective
Rootयुज् (धातु) → युक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक, क्त/PPP)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), विशेषण (qualifier) of अधिपतिः
नाम्नाby name
नाम्ना:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootनामन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; करण (instrument/means)
ख्यातःknown, famed
ख्यातः:
विशेषण (Adjectival to Karta)
TypeAdjective
Rootख्या (धातु) → ख्यात (कृदन्त-प्रातिपदिक, क्त/PPP)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त, विशेषण of अधिपतिः
विरूपकःVirūpaka (name)
विरूपकः:
समानााधिकरण (Apposition to Karta)
TypeNoun
Rootविरूपक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नाम (proper name/appellation) in apposition to अधिपतिः
तेषाम्of them
तेषाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी/Genitive relation)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी, बहुवचन; सर्वनाम
गण-शतानि-आनीकाःhosts consisting of hundreds of groups
गण-शतानि-आनीकाः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootगण (प्रातिपदिक) + शत (प्रातिपदिक) + आनीक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; षष्ठी/तत्पुरुष-समास (determinative): 'गणानां शतानि (many hundreds of groups) तेषाम् आनीकाः (troops/hosts)'
उद्धतानाम्of the arrogant/exalted
उद्धतानाम्:
विशेषण (Genitive qualifier)
TypeAdjective
Rootउद्-धृ (धातु) → उद्धत (कृदन्त-प्रातिपदिक, क्त/PPP)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन; विशेषण of महात्मनाम्/तेषाम् (genitive plural qualifier)
महात्मनाम्of the great-souled ones
महात्मनाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी/Genitive relation)
TypeNoun
Rootमहात्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन; सम्बन्ध (genitive) with आनीकाः/तेषाम्