Shloka 144
Mauneya Devagandharva–Apsaras Vamsha-Kirtana
Catalogue of Mauneya Gandharvas and Apsarases
Devanagari script
प्रायेणानुचरन्त्येते शङ्करं जगतः प्रभुम् / दैत्यराजेन कुम्भेन महाकाया महात्मना
Transliteration
prāyeṇānucarantyete śaṅkaraṃ jagataḥ prabhum / daityarājena kumbhena mahākāyā mahātmanā
Translation
ये प्रायः जगत् के प्रभु शंकर का अनुगमन करते थे—महाकाय, महात्मा दैत्यराज कुम्भ के साथ।
Word by Word
प्रायेणgenerally, for the most part
प्रायेण:
क्रियाविशेषण (Adverbial modifier)
TypeIndeclinable
Rootप्राय (प्रातिपदिक) → प्रायेण (अव्ययीभाववत् प्रयोग)
Formअव्यय (indeclinable adverb), अर्थे 'प्रायः' (mostly/generally)
अनुचरन्तिthey follow/attend
अनुचरन्ति:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootअनु-चर् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन (Plural), परस्मैपद
एतेthese (ones)
एते:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सर्वनाम, कर्तृपद
शङ्करम्Śaṅkara (Śiva)
शङ्करम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootशङ्कर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
जगतःof the world
जगतः:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootजगत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; सम्बन्ध with प्रभुम्
प्रभुम्the lord
प्रभुम्:
कर्म (Karma/Object; appositional)
TypeNoun
Rootप्रभु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; शङ्करम् इति कर्मपदस्य विशेषण/समानााधिकरण
दैत्य-राजेनby the Daitya-king
दैत्य-राजेन:
करण/सह (Instrument/Agent in passive sense)
TypeNoun
Rootदैत्य (प्रातिपदिक) + राजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष: 'दैत्यानां राजा' (king of the Daityas)
कुम्भेनby Kumbha
कुम्भेन:
करण/सह (Instrument; appositional)
TypeNoun
Rootकुम्भ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; दैत्यराजेन इत्यस्य समानााधिकरण (apposition)
महाकायाःgreat-bodied
महाकायाः:
विशेषण (Adjectival to Karta)
TypeAdjective
Rootमहा (उपसर्ग/पूर्वपद) + काय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कर्मधारय: 'महान् कायः येषाम्' (having great bodies), विशेषण of एते
महात्मनाby the great-souled (one)
महात्मना:
विशेषण (Adjectival to Instrument)
TypeAdjective
Rootमहात्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; विशेषण of कुम्भेन (instrumental apposition)