Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 10

Devanagari script

संत्यक्ष्यामि ततश्चक्रं गदां चेमामसंशयम् । तद्ग्राह्यं भवता चक्रमन्यद्वा यत्तवेप्सितम्

Transliteration

saṃtyakṣyāmi tataścakraṃ gadāṃ cemāmasaṃśayam | tadgrāhyaṃ bhavatā cakramanyadvā yattavepsitam

Translation

પછી હું નિઃસંદેહ આ ચક્ર અને આ ગદા ત્યજી દઈશ. તે ચક્ર તું ગ્રહણ કર—અથવા તને ઇચ્છિત બીજું કોઈ આયુધ લઈ લે.

Word by Word

• संत्यक्ष्यामि: I will abandon/give up
• संत्यक्ष्यामि: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: सम् + त्यज् (धातु)
• Form: लृट्-लकारः (Simple Future), उत्तमपुरुषः (1st person), एकवचनम्; परस्मैपदम्; उपसर्गः: सम्

• ततः: then/thereafter
• ततः: Adhikarana (Context/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; क्रियाविशेषणम् (adverb)

• चक्रम्: discus
• चक्रम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: चक्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गम्, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), एकवचनम्

• गदाम्: mace
• गदाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: गदा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गम्, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), एकवचनम्

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; समुच्चयार्थक-निपातः (conjunction)

• इमाम्: this (one)
• इमाम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गम्, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), एकवचनम्; सर्वनाम

• असंशयम्: without doubt
• असंशयम्: Sambandha (Modifier/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: असंशय (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभाववत् क्रियाविशेषणरूपेण (adverbial usage)

• तत्: that
• तत्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गम्, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), एकवचनम्; सर्वनाम

• ग्राह्यम्: to be taken/accepted
• ग्राह्यम्: Vidheyavisheshana (Predicate adjective/विधेयविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: ग्रह् (धातु) + यत् (कृत् प्रत्यय)
• Form: कृत्य-प्रत्ययान्त (gerundive/obligatory), नपुंसकलिङ्गम्, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; अर्थः: ‘to be taken/acceptable’

• भवता: by you (sir)
• भवता: Karana (Instrument/Agent-in-instrumental/करण)
• Type: Noun
• Root: भवत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गम्, तृतीया-विभक्तिः (Instrumental), एकवचनम्; आदरार्थे (honorific)

• चक्रम्: discus
• चक्रम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: चक्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गम्, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), एकवचनम्

• अन्यत्: something else
• अन्यत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गम्, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), एकवचनम्

• वा: or
• वा: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: वा (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; विकल्पार्थक-निपातः (disjunctive particle)

• यत्: whatever
• यत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गम्, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), एकवचनम्; सम्बन्ध-प्रत्यय (relative)

• तव: of you/for you
• तव: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्तिः (Genitive), एकवचनम्; सर्वनाम

• ईप्सितम्: desired
• ईप्सितम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: ईप्स् (धातु) + क्त (कृत् प्रत्यय)
• Form: भूतकृत्-प्रत्ययान्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्गम्, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; अर्थः: ‘desired’

Speaker

Viṣṇu (continuing his message to Pauṇḍraka via the messenger)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī (narrative target)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Śaunaka and sages

Visual Art Cues

Scene: Kṛṣṇa/Vişṇu speaks with poised irony: ‘I will cast away the cakra and gadā—take them if you can,’ while the cakra gleams, suggesting untouchable divine power.

Characters & Entities

• Viṣṇu
• Pauṇḍraka
• Cakra (discus)
• Gadā (mace)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred emblems are not mere ornaments; claiming divine identity is exposed when one cannot truly bear the signs of divinity and dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tirtha is praised directly in this verse; it remains within the Prabhāsa-kṣetra māhātmya narrative frame.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the verse emphasizes symbols (cakra, gadā) and the challenge narrative.