Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 25

Devanagari script

पपात भूतले देवि यक्ष्मणा पीडितः शशी । क्षेत्रं प्रभासमासाद्य तन्महोदधिसंनिधौ

Transliteration

papāta bhūtale devi yakṣmaṇā pīḍitaḥ śaśī | kṣetraṃ prabhāsamāsādya tanmahodadhisaṃnidhau

Translation

હે દેવી! યક્ષ્માથી પીડિત ચંદ્ર ભૂતલ પર પડી ગયો; પ્રભાસ ક્ષેત્રે પહોંચી મહાસાગરના સાન્નિધ્યમાં રહ્યો.

Word by Word

• पपात: fell
• पपात: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पत् (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (Perfect), परस्मैपदम्, प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्

• भूतले: on the ground
• भूतले: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: भूतल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्

• देवि: O Goddess
• देवि: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, सम्बोधन-विभक्तिः (Vocative), एकवचनम्

• यक्ष्मणा: by consumption/disease
• यक्ष्मणा: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: यक्ष्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• पीडितः: afflicted
• पीडितः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: पीड् (धातु) → पीडित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्तः (past participle), पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; शशी इति विशेषणम्

• शशी: the Moon
• शशी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शशिन्/शशी (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• क्षेत्रम्: the sacred place/field
• क्षेत्रम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: क्षेत्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• प्रभासम्: Prabhāsa
• प्रभासम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: प्रभास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; क्षेत्रम् इति विशेषण-सम्बन्धः (name of the kṣetra)

• आसाद्य: having reached
• आसाद्य: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: आ+सद् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययम् (gerund), पूर्वकालः (having reached)

• तत्: of that
• तत्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम-विशेषणम्, नपुंसकलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तेः अर्थे (genitival sense) अव्यक्त-सम्बन्धः; महोदधिसंनिधौ इति विशेषणम्

• महा-उदधि-संनिधौ: near the great ocean
• महा-उदधि-संनिधौ: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: महा (प्रातिपदिक) + उदधि (प्रातिपदिक) + संनिधि (प्रातिपदिक)
• Form: समासः (महोदधि इति कर्मधारयः/तत्पुरुषः; ततः संनिधि इति षष्ठी-तत्पुरुषः: महोदधेः संनिधिः), पुंलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्

Speaker

Narrative context (speaker not explicit in this verse; within Prabhāsakṣetramāhātmya discourse; addressed to ‘Devi’)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra (mahodadhi-sannidhi)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Devī (Pārvatī)

Visual Art Cues

Scene: The Moon deity, pale and weakened by yakṣmā, descends to earth and reaches Prabhāsa by the roaring ocean, seeking sanctuary in the sacred field.

Characters & Entities

• Devī
• Śaśī/Candra
• Yakṣmā
• Prabhāsa-kṣetra
• Mahodadhi (ocean)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Affliction drives the seeker toward sacred places; kṣetra-yātrā becomes a means of restoration and grace.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra, specifically described as being near the great ocean.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit rite here; it narrates the Moon’s reaching Prabhāsa as the prelude to worship.