Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 2

Devanagari script

त्र्यंबकेश्वरवायव्ये धनुषां पंचके स्थितम् । सर्वकामप्रदं पुण्यं कलिकल्मषनाशनम्

Transliteration

tryaṃbakeśvaravāyavye dhanuṣāṃ paṃcake sthitam | sarvakāmapradaṃ puṇyaṃ kalikalmaṣanāśanam

Translation

ત્ર્યંબકેશ્વરના વાયવ્ય (ઉત્તર-પશ્ચિમ) દિશામાં પાંચ ધનુષ જેટલા અંતરે તે સ્થિત છે; તે પુણ્યમય, સર્વકામપ્રદ અને કલિયુગના કલ્મષનો નાશ કરનાર છે।

Word by Word

• त्र्यंबकेश्वरवायव्ये: in the north-west (vāyavya) of Tryambakeśvara
• त्र्यंबकेश्वरवायव्ये: Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: त्र्यंबकेश्वर + वायव्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग (देश/दिक्-विशेष), सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन (Singular)

• धनुषाम्: of bows
• धनुषाम्: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: धनुस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), बहुवचन (Plural)

• पञ्चके: in the group of five
• पञ्चके: Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: पञ्चक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन (Singular)

• स्थितम्: situated
• स्थितम्: Viśeṣaṇa (Predicate adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स्था (धातु)
• Form: कृदन्त—क्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom./Acc.), एकवचन (Singular)

• सर्वकामप्रदम्: granting all desires
• सर्वकामप्रदम्: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व + काम + प्रद (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom./Acc.), एकवचन (Singular); विशेषणम्

• पुण्यम्: holy, meritorious
• पुण्यम्: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पुण्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom./Acc.), एकवचन (Singular); विशेषणम्

• कलिकल्मषनाशनम्: destroyer of the sins of Kali (age)
• कलिकल्मषनाशनम्: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कलि + कल्मष + नाशन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom./Acc.), एकवचन (Singular); विशेषणम्

Speaker

Śiva (Īśvara)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Aghoreśvara (relative to Tryaṃbakeśvara)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Devī (Pārvatī)

Visual Art Cues

Scene: A pilgrim group measures the route northwest from Tryaṃbakeśvara toward a smaller shrine; banners point the way; at Aghoreśvara, devotees pray for boons while a subtle dark aura (Kali-kalmaṣa) dissolves into light around the liṅga.

Characters & Entities

• Tryaṃbakeśvara
• Aghoreśvara
• Kali-yuga

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred sites are mapped with precise geography and promised as remedies for Kali-yuga’s moral and spiritual decline.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Aghoreśvara, described in relation to Tryaṃbakeśvara within Prabhāsakṣetra.

What ritualistic prescription is mentioned?

No detailed rite; it emphasizes the site’s location and its merit-granting, desire-fulfilling power.