Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 3

Devanagari script

अस्ति सांबपुरं देवि तत्रस्थं परमेश्वरि । तस्यैवोत्तरदिग्भागे स्थानं कापालिकं स्मृतम्

Transliteration

asti sāṃbapuraṃ devi tatrasthaṃ parameśvari | tasyaivottaradigbhāge sthānaṃ kāpālikaṃ smṛtam

Translation

હે દેવી, પરમેશ્વરી! ત્યાં સાંબપુર નામનું નગર છે. તેના ઉત્તર દિશાભાગમાં ‘કાપાલિક-સ્થાન’ તરીકે પ્રસિદ્ધ સ્થાન સ્મરાય છે.

Word by Word

• अस्ति: there is
• अस्ति: Kriya (Existential/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन, परस्मैपद

• साम्बपुरम्: Sāmbapura (city of Sāmba)
• साम्बपुरम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: साम्ब + पुर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (Nom./Acc.), एकवचन; समासः—साम्बस्य पुरम्

• देवि: O goddess
• देवि: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन

• तत्रस्थम्: situated there
• तत्रस्थम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तत्र + स्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासः—तत्र (there) + स्थ (situated)

• परमेश्वरि: O supreme goddess
• परमेश्वरि: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: परमेश्वरी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; समासः—परमा + ईश्वरी

• तस्य: of that (city)
• तस्य: Shashthi-sambandha (Genitive/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन

• एव: indeed, just
• एव: Nipata (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारण-निपात (emphatic particle)

• उत्तरदिग्भागे: in the northern quarter/part
• उत्तरदिग्भागे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: उत्तर + दिक् + भाग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन; समासः—उत्तरायाः दिशः भागः

• स्थानम्: a place
• स्थानम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: स्थान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• कापालिकम्: Kāpālika (connected with skull-bearing ascetics)
• कापालिकम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कापालिक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषणम्

• स्मृतम्: is known/remembered
• स्मृतम्: Kriya (Predicative/क्रिया-भाव)
• Type: Adjective
• Root: स्मृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (past passive participle, क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; 'is remembered/known as'

Speaker

Īśvara (Śiva)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāpālika-sthāna (north of Sāmbapura)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Devī (Pārvatī)

Visual Art Cues

Scene: A sacred coastal kṣetra with a walled town (Sāmbapura); the narrator points northward to a distinct ascetic precinct marked by skull-emblems (Kāpālika-sthāna).

Characters & Entities

• Sāmbapura
• Kāpālika-sthāna
• Prabhāsakṣetra

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The Purāṇa maps holiness onto lived geography, naming towns and directional quarters to guide pilgrimage and remembrance.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The narrative situates the sacred area near Sāmbapura, specifically a northern Kā pālika-associated site within Prabhāsakṣetra.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit ritual; it provides a directional locator for the shrine/holy spot that will be praised.