Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 59

Devanagari script

कामक्रोधेन ये बद्धा लोभेन च वशीकृताः । अज्ञानतिमिराक्रांता मायातत्त्वे च संस्थिताः

Transliteration

kāmakrodhena ye baddhā lobhena ca vaśīkṛtāḥ | ajñānatimirākrāṃtā māyātattve ca saṃsthitāḥ

Translation

જે કામ અને ક્રોધથી બંધાયેલા, લોભથી વશીકૃત, અજ્ઞાનના અંધકારથી આક્રાંત અને માયાતત્ત્વમાં સ્થિત છે—

Word by Word

• कामक्रोधेन: by desire and anger
• कामक्रोधेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: काम + क्रोध (प्रातिपदिक)
• Form: इतरेतर-द्वन्द्व (कामः च क्रोधः च); पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन (समाहार/समुदाय-रूपेण)

• ये: who
• ये: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• बद्धाः: bound
• बद्धाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: बन्ध् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; ‘ये’ इत्यस्य विशेषणम्

• लोभेन: by greed
• लोभेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: लोभ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन

• च: and
• च: Sambandha/Connector
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)

• वशीकृताः: subjugated/brought under control
• वशीकृताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: वशी + कृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (क्त) ‘वशीकृत’ = वशं कृतः; पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; ‘ये’ इत्यस्य विशेषणम्

• अज्ञानतिमिराक्रान्ताः: overwhelmed by the darkness of ignorance
• अज्ञानतिमिराक्रान्ताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: अज्ञान + तिमिर + आक्रान्त (प्रातिपदिक/कृदन्त)
• Form: तत्पुरुष-समास (अज्ञानस्य तिमिरम्; तेन आक्रान्ताः); ‘आ-क्रम्’ धातोः क्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• मायातत्त्वे: in the principle of māyā
• मायातत्त्वे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: माया + तत्त्व (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष (मायायाः तत्त्वम्); नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• च: and
• च: Sambandha/Connector
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)

• संस्थिताः: situated/established
• संस्थिताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सम् + स्था (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; ‘ये’ इत्यस्य विशेषणम्

Speaker

Śiva (Īśvara)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa (contextual)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Devī

Visual Art Cues

Scene: An allegorical scene: a human figure bound by serpentine cords labeled kāma, krodha, lobha; a dark veil of avidyā; behind it, the shimmering outline of Prabhāsa/Śiva-linga as the liberating light that will be revealed in subsequent verses.

Characters & Entities

• Kāma
• Krodha
• Lobha
• Ajñāna
• Māyā-tattva

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

It diagnoses the classic bonds—desire, anger, greed, and ignorance—framing them as māyā-based entanglements that the tīrtha’s grace will soon be shown to overcome.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The surrounding passage belongs to Prabhāsa-kṣetra māhātmya, preparing to state how even the bound may attain the highest end there.

What ritualistic prescription is mentioned?

None in this half-verse; it is doctrinal/diagnostic rather than prescriptive.