Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 19

Devanagari script

ईश्वर उवाच । साधुसाधु महाप्राज्ञे तुष्टोऽहं व्रियतां वरः

Transliteration

īśvara uvāca | sādhusādhu mahāprājñe tuṣṭo'haṃ vriyatāṃ varaḥ

Translation

ઈશ્વરે કહ્યું—સાધુ સાધુ! હે મહાપ્રાજ્ઞે, હું પ્રસન્ન છું; ઇચ્છિત વર પસંદ કર।

Word by Word

• ईश्वरः: Īśvara (Lord Śiva)
• ईश्वरः: Karta (Speaker/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद; प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन

• साधु: well done
• साधु: Sambandha (Exclamation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: साधु (अव्यय/सुबन्त-प्रयोग)
• Form: प्रशंसावाचक-अव्यय (interjection)

• साधु: well done
• साधु: Sambandha (Exclamation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: साधु (अव्यय)
• Form: पुनरुक्ति-प्रशंसा (repeated exclamation)

• महाप्राज्ञे: O greatly wise (lady)
• महाप्राज्ञे: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: महाप्राज्ञ (प्रातिपदिक: महा + प्राज्ञ)
• Form: कर्मधारय-समास; स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन

• तुष्टः: pleased
• तुष्टः: Karta (Subject complement/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तुष् (धातु) → तुष्ट (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्यय; पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘अहम्’ इत्यस्य विशेषणम्

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम; प्रथमा (1st), एकवचन

• व्रियताम्: let (it) be chosen
• व्रियताम्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वृ (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), आत्मनेपद; प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; कर्मणि/भावे प्रयोगः—‘let (it) be chosen’

• वरः: a boon
• वरः: Karta (Subject of passive/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

Speaker

Īśvara (Śiva)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Śiva speaks with benevolent authority, possibly raising a hand in boon-giving gesture (vara-mudrā/abhaya), addressing Devī as ‘mahāprājñā’; Devī listens, poised to choose a boon.

Characters & Entities

• Īśvara (Śiva)
• Devī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Devotion and wisdom, when offered with sincerity, invite divine grace—symbolized by the Lord offering a boon.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The boon-offering occurs within the Prabhāsa-kṣetra discourse, setting up the revelation of Prabhāsa’s māhātmya.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit rite is prescribed; it highlights the fruit (phala) of praise and devotion.