Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 2

Devanagari script

प्रभासक्षेत्रमध्यस्थान्महापातकनाशनान् । यदेकादशधा पापमर्जितं मनुजैः पृथक्

Transliteration

prabhāsakṣetramadhyasthānmahāpātakanāśanān | yadekādaśadhā pāpamarjitaṃ manujaiḥ pṛthak

Translation

પ્રભાસક્ષેત્રના મધ્યમાં મહાપાતકનાશક (તીર્થ/દેવ) સ્થિત છે; કારણ કે મનુષ્યોએ અલગ અલગ રીતે સંચિત કરેલું પાપ જાણે અગિયાર પ્રકારનું બની જાય છે.

Word by Word

• प्रभासक्षेत्रमध्यस्थान्: those situated in the middle of the Prabhāsa sacred field
• प्रभासक्षेत्रमध्यस्थान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: प्रभास-क्षेत्र-मध्य-स्थ (प्रातिपदिक; स्था-धातुज कृत)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), बहुवचन; कृदन्त-विशेषण (स्थ = स्थित), समासः—षष्ठी/सप्तमी-तत्पुरुषः (प्रभासक्षेत्रस्य मध्ये स्थिताः)

• महापातकनाशनान्: destroyers of great sins
• महापातकनाशनान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: महापातक-नाशन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (महापातकानां नाशनाः)

• यत्: which (that)
• यत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्ध-सर्वनाम (relative pronoun)

• एकादशधा: in eleven ways
• एकादशधा: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: एकादशधा (अव्यय-प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय; प्रकारवाचक क्रियाविशेषण (in eleven ways)

• पापम्: sin
• पापम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पाप (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• अर्जितम्: acquired/committed
• अर्जितम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: अर्ज् (धातु) → अर्जित (कृदन्त, क्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त (acquired/committed)

• मनुजैः: by humans
• मनुजैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: मनुज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), बहुवचन

• पृथक्: separately
• पृथक्: Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: पृथक् (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण (separately/individually)

Speaker

Īśvara (Śiva) (continued instruction)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa Kṣetra (central zone of Ekādaśa Rudras)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Mahādevī (Pārvatī)

Visual Art Cues

Scene: A stylized sacred map: Prabhāsa’s center glows with eleven Rudra emblems; dark burdens labeled ‘mahāpātaka’ break into eleven streams and dissolve at each shrine.

Characters & Entities

• Prabhāsa Kṣetra
• Mahāpātaka
• Ekādaśa (elevenfold, linked to Rudras)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Prabhāsa is portrayed as a concentrated field of purification where even grave sins are systematically removed through prescribed sacred stations.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The central sacred zone of Prabhāsa Kṣetra, associated with the Eleven Rudras.

What ritualistic prescription is mentioned?

Implied: visiting/worshipping the Ekādaśa Rudra stations for the destruction of accumulated sins.