Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 15

Devanagari script

यस्तत्र भोजयेद्विप्रं षड्रसं विधिपूर्वकम् । एकेन भोजितेनैव कोटिर्भवति भोजिता

Transliteration

yastatra bhojayedvipraṃ ṣaḍrasaṃ vidhipūrvakam | ekena bhojitenaiva koṭirbhavati bhojitā

Translation

જે ત્યાં વિધિપૂર્વક ષડ્રસયુક્ત ભોજનથી એક બ્રાહ્મણને ભોજન કરાવે, તો એકને ભોજન કરાવવાથી જ જાણે એક કરોડને ભોજન કરાવ્યાનું પુણ્ય થાય છે.

Word by Word

• यः: whoever
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचनम्

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय (देशवाचक)

• भोजयेत्: should feed
• भोजयेत्: Kriya (Action)
• Type: Verb
• Root: भुज् (धातु) [णिच् causative: भोजय-]
• Form: लोट्/विधिलिङ् (optative/विधिलिङ्), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्, परस्मैपदम्; णिच्-प्रयोगः (causative)

• विप्रम्: a brāhmaṇa
• विप्रम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: विप्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया एकवचनम्

• षड्रसम्: six-taste meal (six kinds of flavors)
• षड्रसम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: षट् (संख्या) + रस (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया एकवचनम्; द्विगुसमासः: 'षड् रसाः' (six tastes/dishes)

• विधिपूर्वकम्: according to proper procedure
• विधिपूर्वकम्: Sambandha (Manner)
• Type: Indeclinable
• Root: विधि (प्रातिपदिक) + पूर्वक (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभावः (क्रियाविशेषणम्): 'विधिना पूर्वकम्' = विधिपूर्वकं (according to rule)

• एकेन: by one
• एकेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Adjective
• Root: एक (प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक, तृतीया (3rd) एकवचनम्; साधन/करण

• भोजितेन: by (a single) feeding
• भोजितेन: Karana (Instrument/Means)
• Type: Noun
• Root: भोजित (कृदन्त-प्रातिपदिक; √भुज्, णिच्; क्त)
• Form: नपुंसक/पुं, तृतीया एकवचनम्; 'भोजनकर्म' (act of feeding) इत्यर्थे

• एव: indeed, just
• एव: Sambandha (Emphasis)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय (निपात/particle): एवकारः (emphasis)

• कोटिः: a crore (ten million)
• कोटिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कोटि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा एकवचनम्

• भवति: becomes
• भवति: Kriya (Action)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लट् (वर्तमान), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्, परस्मैपदम्

• भोजिता: (the) fed person/guest
• भोजिता: Karta (Subject complement)
• Type: Noun
• Root: भोजित (कृदन्त-प्रातिपदिक; √भुज्, णिच्; क्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचनम्; क्त-प्रत्ययान्तः (past passive participle used substantively): 'भोजितः' (one who has been fed)

Speaker

Śiva (Īśvara)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra (Saṃnihita vicinity)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: On the ghāṭa-side rest house near Saṃnihita, a pilgrim respectfully serves a brāhmaṇa a full meal of six tastes on a leaf-plate; attendants bring water for ācamana; the sacred kṣetra atmosphere suggests the merit multiplying to a crore.

Characters & Entities

• Saṃnihityā (tīrtha)
• Brāhmaṇa (vipra)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Charity performed in a highly sanctified tīrtha multiplies in merit when done with proper reverence and ritual care.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Saṃnihityā tīrtha within Prabhāsa-kṣetra, praised in the Prabhāsakṣetra Māhātmya.

What ritualistic prescription is mentioned?

Feeding a brāhmaṇa with a complete six-taste meal (ṣaḍrasa) according to vidhi (proper procedure).