Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 12

Devanagari script

ततः संभृतसंभारो यज्ञोपकरणान्वितः । कृत्वा कुण्डादिकं सर्वं समारेभे ततः क्रतुम्

Transliteration

tataḥ saṃbhṛtasaṃbhāro yajñopakaraṇānvitaḥ | kṛtvā kuṇḍādikaṃ sarvaṃ samārebhe tataḥ kratum

Translation

પછી તેણે સર્વ સામગ્રી એકત્ર કરી, યજ્ઞોપકરણોથી સજ્જ બની, કુંડ વગેરે બધું તૈયાર કરીને તે ક્રતુનો આરંભ કર્યો.

Word by Word

• ततः: then
• ततः: Sambandha (Sequence/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: क्रमवाचक-अव्यय (then)

• संभृत-संभारः: having gathered the requisites
• संभृत-संभारः: Karta (Subject-qualifier/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: संभृत (सम्-भृ धातु, कृदन्त) + संभार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘collected preparations’ (as predicate/qualifier)

• यज्ञ-उपकरण-अन्वितः: equipped with sacrificial implements
• यज्ञ-उपकरण-अन्वितः: Karta (Subject-qualifier/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: यज्ञ (प्रातिपदिक) + उपकरण (प्रातिपदिक) + अन्वित (कृदन्त/प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; यज्ञस्य उपकरणैः अन्वितः = endowed with sacrificial implements

• कृत्वा: having made
• कृत्वा: Kriya-viseshana (Prior action/पूर्वक्रिया)
• Type: Indeclinable
• Root: कृ (धातु) → कृत्वा (कृदन्त)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (having made/done)

• कुण्ड-आदिकम्: the pit and other (items)
• कुण्ड-आदिकम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कुण्ड (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; ‘fire-pit etc.’

• सर्वम्: all
• सर्वम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषणम् कुण्डादिकम् प्रति

• समारेभे: began, undertook
• समारेभे: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम्-आ-रभ् (धातु) → समारेभे
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; आत्मनेपदम्

• ततः: then
• ततः: Sambandha (Sequence/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: क्रमवाचक-अव्यय (then)

• क्रतुम्: the sacrifice
• क्रतुम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: क्रतु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

Speaker

Śiva (deduced ongoing narration)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Mahādevī / Pārvatī (continued address in surrounding verses)

Visual Art Cues

Scene: A bustling sacrificial ground in Prabhāsa: artisans and priests lay out kuṇḍas, arrange ladles, darbha, samidh, ghee, vessels; the yajamāna stands overseeing the final preparations before lighting the sacred fire.

Characters & Entities

• Yajña
• Kuṇḍa (fire-pit)
• Prabhāsa-kṣetra
• Nārada

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharma is upheld through careful preparation and correctness in sacred action, not merely through intention.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra, where the yajña is established near the liṅga.

What ritualistic prescription is mentioned?

Preparing yajña materials and constructing kuṇḍas before commencing the kratu (sacrifice).