Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 43

Devanagari script

चंद्रसूर्यादयो देवाः संह्रियंते पुनःपुनः । सप्तर्षयः सुराः शक्रो मनुस्तत्सूनवो नृपाः

Transliteration

caṃdrasūryādayo devāḥ saṃhriyaṃte punaḥpunaḥ | saptarṣayaḥ surāḥ śakro manustatsūnavo nṛpāḥ

Translation

ચંદ્ર-સૂર્ય વગેરે દેવો વારંવાર લય પામે છે; તેમ જ સપ્તર્ષિ, દેવગણ, શક્ર (ઇન્દ્ર), મનુ અને તેના પુત્ર રાજાઓ પણ।

Word by Word

• चन्द्रसूर्यादयः: the Moon, the Sun, and others
• चन्द्रसूर्यादयः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: चन्द्र (प्रातिपदिक) + सूर्य (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; ‘आदि’-शब्दान्त समास (…and others)

• देवाः: the gods
• देवाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन

• संह्रियन्ते: are withdrawn/are dissolved
• संह्रियन्ते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम्-हृ (धातु)
• Form: लट् (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन; कर्मणि प्रयोग (Passive)

• पुनःपुनः: again and again
• पुनःपुनः: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: पुनः (अव्यय)
• Form: अव्यय; पुनरुक्ति-प्रयोग (adverbial repetition)

• सप्तर्षयः: the seven sages
• सप्तर्षयः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सप्त (प्रातिपदिक) + ऋषि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; द्विगु-समास (seven sages)

• सुराः: the gods (suras)
• सुराः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सुर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन

• शक्रः: Śakra (Indra)
• शक्रः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शक्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• मनुः: Manu
• मनुः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मनु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• तत्सूनवः: his sons
• तत्सूनवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + सूनु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (his sons)

• नृपाः: kings
• नृपाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नृप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन

Speaker

Devī (continuing her query, contextually)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa / Somnātha

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Devī

Visual Art Cues

Scene: A cosmic dissolution tableau described verbally: luminaries and divine orders repeatedly withdrawn; foreground remains the calm, unshaken Śiva as teacher.

Characters & Entities

• Candra
• Sūrya
• Saptarṣi
• Śakra (Indra)
• Manu

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even exalted cosmic offices are impermanent within time; therefore one should seek the timeless refuge of Dharma and the Lord.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse supports the Somanātha/Prabhāsa Kṣetra teaching by contrasting changing cosmic roles with enduring sacred reality.

What ritualistic prescription is mentioned?

None is specified in this verse; it describes periodic dissolution (saṃhāra).