Adhyaya 66
ઈશ્વર પ્રભાસક્ષેત્રમાં વિશાલાક્ષીના ઉત્તર તરફ નજીક સ્થિત અત્યંત પ્રભાવશાળી ‘અર્ઘ્યેશ્વર’ લિંગનું માહાત્મ્ય વર્ણવે છે. આ લિંગ દેવો અને ગંધર્વો દ્વારા પૂજિત તથા અતિ ફળદાયક કહેવાયું છે. કથામાં વાડવાનલ (સમુદ્રાગ્નિ) ધારણ કરનાર દેવીનું આગમન આવે છે. તે પ્રભાસે આવી મહોદધિ જોઈ વિધિ મુજબ પ્રથમ સમુદ્રને અર્ઘ્ય અર્પે છે; પછી મહાલિંગની પ્રતિષ્ઠા કરીને યથાવિધી પૂજન કરે છે અને સ્નાનાર્થે સમુદ્રમાં પ્રવેશ કરે છે. અર્થ-વ્યાખ્યા મુજબ—પ્રથમ અર્ઘ્ય અર્પાયું અને પછી પ્રભુની સ્થાપના થઈ, તેથી આ લિંગ ‘અર્ઘ્યેશ/અર્ઘ્યેશ્વર’ નામે પ્રસિદ્ધ થયું; તેને પાપપ્રણાશક તરીકે સ્પષ્ટ કર્યું છે. જે ભક્ત પંચામૃતથી લિંગસ્નાન કરાવી નિયમપૂર્વક પૂજા કરે, તે સાત જન્મ સુધી વિદ્યાપ્રાપ્તિ કરે, શાસ્ત્રનો યોગ્ય આચાર્ય બને અને સંશયોનું નિવારણ કરનાર જ્ઞાની થાય. આ પ્રભાસખંડના આ વિભાગનો 66મો અધ્યાય છે.
Shlokas
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महालिंगमर्घ्येश्वरमिति श्रुतम् । उत्तरे तु विशालाक्ष्या नातिदूरे व्यवस्थितम्
ઈશ્વરે કહ્યું—ત્યારબાદ ‘અર્ઘ્યેશ્વર’ નામે પ્રસિદ્ધ મહાલિંગ પાસે જવું જોઈએ. તે વિશાલાક્ષીના ઉત્તર તરફ, બહુ દૂર નહીં, સ્થિત છે.
Verse 2
लिंगं महाप्रभावं हि सुरगन्धर्वपूजितम् । यदा देवी समायाता वडवानलधारिणी
આ લિંગ મહાપ્રભાવશાળી છે અને દેવો તથા ગંધર્વો દ્વારા પૂજિત છે. જ્યારે વડવાનલ ધારણ કરનારી દેવી ત્યાં આવી…
Verse 3
प्रभासक्षेत्रमासाद्य दृष्ट्वा तत्र महोदधिम् । अर्घ्यं दत्तवती तत्र विधिना तन्महोदधेः
પ્રભાસક્ષેત્રે પહોંચી ત્યાંના મહોદધિને જોઈ, તેણે વિધિપૂર્વક તે મહાસમુદ્રને અર્ઘ્ય અર્પણ કર્યું.
Verse 4
प्रतिष्ठाप्य महल्लिंगं संपूज्य विधिना ततः । प्रविवेशाथ देवेशि स्नानार्थं च महोदधौ
મહાલિંગની પ્રતિષ્ઠા કરીને અને વિધિપૂર્વક સંપૂર્ણ પૂજા કરીને, હે દેવેશી, તે સ્નાનાર્થે મહોદધિમાં પ્રવેશી.
Verse 5
यस्मादर्घ्यं पुरा दत्त्वा पश्चा दीशः प्रतिष्ठितः । तेनार्घ्येशेति विख्यातं लिंगं पापप्रणाशनम्
કારણ કે પ્રાચીનકાળે પહેલાં અર્ઘ્ય અર્પણ થયું અને પછી ઈશ્વરની પ્રતિષ્ઠા થઈ; તેથી આ લિંગ ‘અર્ઘ્યેશ’ તરીકે વિખ્યાત થયું—પાપનાશક.
Verse 6
पंचामृतेन संस्नाप्य विधिना यस्तमर्चयेत् । सप्तजन्मानि देवेशि स विद्यामधिगच्छति । सम्यक्छास्त्रप्रवक्ता च सर्वसंदेहवित्तमः
હે દેવેશી! જે વિધિપૂર્વક પંચામૃતથી તેમનો અભિષેક કરીને પૂજન કરે છે, તે સાત જન્મ સુધી સત્ય વિદ્યાને પ્રાપ્ત કરે છે; શાસ્ત્રોનો સમ્યક પ્રવક્તા બને છે અને સર્વ સંશયો નિવારવામાં શ્રેષ્ઠ જ્ઞાતા થાય છે।
Verse 66
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्येऽर्घ्येश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम षट्षष्टितमोऽध्यायः
આ રીતે શ્રી સ્કાંદ મહાપુરાણની એકાશીતિસાહસ્રી સંહિતામાં, સાતમા પ્રભાસખંડના પ્રથમ ‘પ્રભાસક્ષેત્રમાહાત્મ્ય’ વિભાગમાં ‘અર્ઘ્યેશ્વરમાહાત્મ્યવર્ણન’ નામનો છાસઠમો અધ્યાય સમાપ્ત થયો।