Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 53

Devanagari script

प्रभासे तु प्रविष्टानां विहारस्तु न विद्यते । अत्र योगश्च मोक्षश्च प्राप्यते दुर्लभो नरैः

Transliteration

prabhāse tu praviṣṭānāṃ vihārastu na vidyate | atra yogaśca mokṣaśca prāpyate durlabho naraiḥ

Translation

પરંતુ પ્રભાસમાં પ્રવેશ કરનારાઓ માટે વિહાર નથી. અહીં યોગ અને મોક્ષ પ્રાપ્ત થાય છે—જે અન્યત્ર મનુષ્યોને દુર્લભ છે।

Word by Word

• प्रभासे: in Prabhāsa
• प्रभासे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: प्रभास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (7th/Locative), एकवचनम्; देश/तीर्थ-निर्देशः

• तु: but/indeed
• तु: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: विरोध/विशेषार्थक-निपातः (particle: but/indeed)

• प्रविष्टानाम्: of those who have entered
• प्रविष्टानाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: प्र-विश् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्तः (past passive participle, क्त), पुंलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः (6th/Genitive), बहुवचनम्; ‘प्रविष्ट’ = entered

• विहारः: wandering/sojourn
• विहारः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विहार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (1st/Nominative), एकवचनम्

• तु: indeed
• तु: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: विशेषार्थक-निपातः (emphatic particle)

• न: not
• न: Pratishedha (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक-निपातः (negation)

• विद्यते: exists/is found
• विद्यते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: विद् (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम्; आत्मनेपदम्; भावे/सत्तायाम् प्रयोगः (exists)

• अत्र: here
• अत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्ययम् (adverb of place)

• योगः: yoga/union
• योगः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: योग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (1st/Nominative), एकवचनम्

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-निपातः (conjunction)

• मोक्षः: liberation
• मोक्षः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मोक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (1st/Nominative), एकवचनम्

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-निपातः (conjunction)

• प्राप्यते: is attained
• प्राप्यते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र-आप् (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम्; कर्मणि प्रयोगः (passive), आत्मनेपदम्

• दुर्लभः: hard to obtain
• दुर्लभः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दुर्लभ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (1st/Nominative), एकवचनम्; ‘योगमोक्षयोः’ विशेषणम्

• नरैः: by men
• नरैः: Karana (Instrument/Agent in passive/करण)
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (3rd/Instrumental), बहुवचनम्

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A pilgrim/ascetic crosses a threshold marker into Prabhāsa; behind lies the road of wandering, ahead a still hermitage and a radiant shrine; the figure sets down travel gear, symbolizing cessation of roaming and entry into yoga leading to mokṣa.

Characters & Entities

• Prabhāsa Kṣetra
• Yoga
• Mokṣa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Prabhāsa is portrayed as a decisive spiritual destination where stability (staying) ripens into yoga and mokṣa.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa Kṣetra itself, praised as a rare-bestowing field for yoga and liberation.

What ritualistic prescription is mentioned?

Ceasing vihāra (wandering) and adopting fixed residence after entering Prabhāsa.