Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 2

Devanagari script

यत्र त्यक्तं शरीरं तु विष्णुना प्रभविष्णुना । तस्मिन्मित्रवने रम्ये योजनार्द्धार्द्धविस्तृते

Transliteration

yatra tyaktaṃ śarīraṃ tu viṣṇunā prabhaviṣṇunā | tasminmitravane ramye yojanārddhārddhavistṛte

Translation

જ્યાં પ્રભવિષ્ણુ એવા વિષ્ણુએ પોતાનું શરીર ત્યાગ્યું હતું. તે રમ્ય મિત્રવન અર્ધ યોજન જેટલું વિસ્તૃત છે.

Word by Word

• यत्र: where
• यत्र: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: यत्र (अव्यय-प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय; देशवाचक-अव्यय (locative adverb: “where”)

• त्यक्तम्: abandoned, left
• त्यक्तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: त्यज् (धातु) → त्यक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्त (क्त-प्रत्यय, past passive participle); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; “abandoned/left” (agreeing with शरीरम्)

• शरीरम्: body
• शरीरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शरीर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन

• तु: indeed, but
• तु: Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात (particle: emphasis/contrast)

• विष्णुना: by Viṣṇu
• विष्णुना: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: विष्णु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; तृतीया (3rd/करण), एकवचन

• प्रभविष्णुना: by the mighty Viṣṇu
• प्रभविष्णुना: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: प्रभ + विष्णु (प्रातिपदिक-द्वय)
• Form: कर्मधारय-समास (प्रभः विष्णुः = “mighty/illustrious Viṣṇu”); पुंलिङ्ग; तृतीया, एकवचन

• तस्मिन्: in that
• तस्मिन्: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; पुं/नपुंसक; सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन

• मित्रवने: in the Mitra-grove
• मित्रवने: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: मित्र + वन (प्रातिपदिक-द्वय)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष/उपपद-समास (मित्राणां वनम् = “forest of Mitra(s)”); नपुंसकलिङ्ग; सप्तमी, एकवचन

• रम्ये: beautiful, delightful
• रम्ये: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: रम्य (प्रातिपदिक)
• Form: विशेषण; नपुंसकलिङ्ग; सप्तमी, एकवचन (agreeing with वने)

• योजनार्द्धार्द्धविस्तृते: spread over a quarter-yojana
• योजनार्द्धार्द्धविस्तृते: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: योजन + अर्द्ध + अर्द्ध + विस्तृत (प्रातिपदिक-समूह)
• Form: तत्पुरुष-समास (योजनस्य अर्द्ध-अर्द्धम् = “a quarter yojana” + विस्तृत = “extended”); नपुंसकलिङ्ग; सप्तमी, एकवचन (agreeing with वने)

Speaker

Īśvara (Śiva)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Mitravana

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Mahādevī (Pārvatī)

Visual Art Cues

Scene: A luminous sacred grove (Mitravana) with flowering trees and a tranquil clearing; a subtle, ethereal Viṣṇu presence is suggested—either a fading divine form or a sanctified spot marked by a pedestal/footprints—conveying the mystery of ‘relinquishing the body’.

Characters & Entities

• Viṣṇu
• Prabhaviṣṇu
• Mitravana
• Prabhāsa-kṣetra

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A tīrtha becomes supremely sacred through divine līlā and presence; the landscape holds memory of the deity’s acts.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Mitravana in Prabhāsa-kṣetra, associated with Viṣṇu (Prabhaviṣṇu).

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit rite is stated here; it establishes the sanctity and extent of the sacred forest.