Adhyaya 351
આ અધ્યાયમાં ઈશ્વર મહાદેવીને કૌરવેશ્વરી દેવી પાસે જવા ઉપદેશ આપે છે. પૂર્વ આરાધનાના કારણે તેમનું નામ કુરુક્ષેત્ર સાથે જોડાયેલું છે અને તેઓ પવિત્ર ક્ષેત્રની રક્ષિકા શક્તિ છે એમ વર્ણન થાય છે; ભીમે પણ ક્ષેત્ર-રક્ષણનું વ્રત લઈને અગાઉ તેમની પૂજા કરી હતી એવું સ્મરણ કરાવવામાં આવે છે. મહાનવમીના દિવસે પ્રયત્નપૂર્વક કરેલું પૂજન વિશેષ ફળદાયી કહેવાયું છે. અતિથિસત્કાર અને દાનધર્મ અંગે નિયમ જણાવે છે—ખાસ કરીને દંપતિને ભોજનદાન કરવું, ઉત્તમ/દિવ્ય ગુણવાળા અન્ન-પાન અને સારી રીતે તૈયાર કરેલા મીઠા પદાર્થો અર્પણ કરવા. આવી સ્તુતિ અને દાનથી પ્રસન્ન દેવી ભક્તનું પુત્ર સમ રક્ષણ કરે છે; સ્થાનઆધારિત ભક્તિ, રક્ષણકર્તવ્ય અને નિયમિત દાન—ત્રણે પરસ્પર પોષક સાધના છે.
Shlokas
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि तस्माद्वै कौरवेश्वरीम् । यस्य नाम्ना कुरुक्षेत्रं तेन साराधिता पुरा
ઈશ્વરે કહ્યું—ત્યારબાદ, હે મહાદેવી, ત્યાંથી કૌરવેશ્વરી પાસે જવું જોઈએ; જેના નામથી કુરુક્ષેત્ર પ્રસિદ્ધ છે, તે દેવી પ્રાચીનકાળે પૂર્ણ ભક્તિથી આરાધિત હતી।
Verse 2
आराधिताऽसौ भीमेन कृत्वा क्षेत्रस्य रक्षणम् । महानवम्यां यत्नेन यस्तां पूजयते नरः । तं पुत्रमिव कल्याणी रक्षते नात्र संशयः
ક્ષેત્રનું રક્ષણ કરીને ભીમે તેની આરાધના કરી હતી. જે મનુષ્ય મહાનવમીના દિવસે પ્રયત્નપૂર્વક તેની પૂજા કરે છે, તેને કલ્યાણી પોતાના પુત્ર સમાન રક્ષે છે—એમાં સંશય નથી।
Verse 3
भोजनं तत्र दातव्यं दंपतीनां न संशयः । दिव्यैर्भक्ष्यैः सुमिष्टान्नैः सा तुष्यति ततः स्तुता
ત્યાં દંપતિઓને ભોજનદાન અવશ્ય કરવું જોઈએ—એમાં સંશય નથી. ઉત્તમ ભક્ષ્ય અને સુતૈયાર મિષ્ટાન્ન અર્પણ કરવાથી તે પ્રસન્ન થાય છે; ત્યારબાદ સ્તોત્રોથી તેની સ્તુતિ કરવી જોઈએ।
Verse 350
इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये कौरवेश्वरीमाहात्म्यवर्णनंनाम पञ्चाशदुत्तरत्रिशततमोऽध्यायः
આ રીતે શ્રીસ્કાન્દ મહાપુરાણની એકાશીતિસાહસ્રી સંહિતાના સાતમા પ્રભાસખંડના પ્રથમ પ્રભાસક્ષેત્રમાહાત્મ્યમાં “કૌરવેશ્વરીમાહાત્મ્યવર્ણન” નામનો ત્રણસો એકાવનમો અધ્યાય સમાપ્ત થયો।