Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 190

Devanagari script

एवं ह्यवितथं विद्धि मोक्षस्ते भविता पितुः । तच्छ्रुत्वा वचनं राजा नारदस्य महात्मनः । सचिवे भारमाधाय स्वराजस्य जगाम ह

Transliteration

evaṃ hyavitathaṃ viddhi mokṣaste bhavitā pituḥ | tacchrutvā vacanaṃ rājā nāradasya mahātmanaḥ | sacive bhāramādhāya svarājasya jagāma ha

Translation

આ નિશ્ચિત જાણ—તારા પિતાને અવશ્ય મોક્ષ પ્રાપ્ત થશે. મહાત્મા નારદના વચન સાંભળી રાજાએ રાજ્યનો ભાર મંત્રીને સોંપ્યો અને પોતે પ્રસ્થાન કર્યો.

Word by Word

• एवम्: thus
• एवम्: Sambandha (Modifier/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: प्रकारवाचक-अव्यय (adverb: thus)

• हि: indeed
• हि: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: निपात (particle: indeed/for)

• अवितथम्: not false, true
• अवितथम्: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अ-वितथ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; विशेषणम् (used adverbially: truly)

• विद्धि: know, understand
• विद्धि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: विद् (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), मध्यम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• मोक्षः: liberation
• मोक्षः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मोक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन

• ते: your
• ते: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन; सर्वनाम

• भविता: will be
• भविता: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लृट्-अर्थे क्त-प्रत्ययान्त (Periphrastic future participle/agent-noun); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘will be’ अर्थे

• पितुः: of (your) father
• पितुः: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन

• तत्: that
• तत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; सर्वनाम

• श्रुत्वा: having heard
• श्रुत्वा: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (Gerund/Absolutive)

• वचनम्: statement, words
• वचनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वचन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन

• राजा: the king
• राजा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन

• नारदस्य: of Narada
• नारदस्य: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: नारद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन

• महात्मनः: of the great-souled (sage)
• महात्मनः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महा-आत्मन् (प्रातिपदिक; components: महा + आत्मन्)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन; विशेषणम् (qualifying नारदस्य)

• सचिवे: in/with the minister
• सचिवे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: सचिव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन

• भारम्: burden, responsibility
• भारम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: भार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन

• आधाय: having placed/entrusted
• आधाय: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ-धा (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (Gerund/Absolutive)

• स्वराजस्य: of his own kingdom
• स्वराजस्य: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: स्व-राजन् (प्रातिपदिक; components: स्व + राजन्)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन

• जगाम: went
• जगाम: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• ह: indeed/then
• ह: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: ह (अव्यय)
• Form: निपात (particle; narrative emphasis)

Speaker

Nārada (first sentence), then Narrator (contextual)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra (implied)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Śaunaka and other ṛṣis (typical Naimiṣāraṇya audience; not stated in the verse)

Visual Art Cues

Scene: Nārada, radiant and ascetic, assures a concerned king of the father’s impending liberation; the king then ceremonially entrusts the royal insignia to a minister and departs with minimal retinue.

Characters & Entities

• Nārada
• rājā (king)
• saciva (minister)
• mokṣa
• pitṛ (father)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharma pursued with faith and guidance bears certain fruit; even royal duties can be arranged to prioritize higher spiritual obligations.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse confirms the efficacy of tīrtha practice in general within the Prabhāsakṣetra Māhātmya narrative.

What ritualistic prescription is mentioned?

Proceed with the pilgrimage plan; practically, the king also performs rajadharma by delegating governance responsibly.