Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 91

Devanagari script

दग्ध्वा कृतस्मरं देवी पुनरादाय वाडवम् । समुद्रस्य समीपे सा स्थिता हृष्टतनूरुहा

Transliteration

dagdhvā kṛtasmaraṃ devī punarādāya vāḍavam | samudrasya samīpe sā sthitā hṛṣṭatanūruhā

Translation

કૃતસ્મરને દગ્ધ કરીને દેવીએ ફરી વાડવાગ્નિને પોતાના વશમાં લીધો. ત્યારબાદ તે સમુદ્રની નજીક ઊભી રહી; હર્ષથી તેના અંગોમાં રોમાંચ થયો.

Word by Word

• दग्ध्वा: having burnt
• दग्ध्वा: Kriyā (पूर्वक्रिया/पूर्वकर्म)
• Type: Verb
• Root: दह् (धातु) → दग्ध्वा (क्त्वान्त)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund), पूर्वकालिक क्रिया

• कृतस्मरम्: Kṛtasmarā (the one named)
• कृतस्मरम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कृत (कृ धातु → क्त) + स्मर (प्रातिपदिक)
• Form: समासः (कृतस्मर), पुंलिङ्गे, द्वितीया (2nd), एकवचन

• देवी: the Goddess
• देवी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा (1st), एकवचन

• पुनः: again
• पुनः: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial modifier/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: पुनः (अव्यय)
• Form: अव्यय (पुनरावृत्तिवाचक adverb)

• आदाय: having taken
• आदाय: Kriyā (पूर्वक्रिया/पूर्वकर्म)
• Type: Verb
• Root: आ + दा (धातु) → आदाय (क्त्वान्त)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund), पूर्वकालिक क्रिया

• वाडवम्: the Vāḍava (submarine fire)
• वाडवम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वाडव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया (2nd), एकवचन

• समुद्रस्य: of the ocean
• समुद्रस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: समुद्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, षष्ठी (6th), एकवचन

• समीपे: near
• समीपे: Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: समीप (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, सप्तमी (7th), एकवचन

• सा: she
• सा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा (1st), एकवचन; सर्वनाम

• स्थिताः: stood, remained
• स्थिताः: Kriyā (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्था (धातु) → स्थित (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (क्त/PPP), स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा (1st), एकवचन (रूपं: स्थिता)

• हृष्टतनूरुहा: whose body-hairs were thrilled (with joy)
• हृष्टतनूरुहा: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: हृष्ट (हृष् धातु → क्त, कृदन्त) + तनूरुह (प्रातिपदिक)
• Form: बहुव्रीहिः (हृष्टाः तनूरुहाः यस्याः), स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा (1st), एकवचन

Speaker

Narrator (Purāṇic narration; speaker not explicit in this snippet)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: The Goddess, after burning Kṛtasmara, re-assumes the Vaḍava (submarine fire) and stands on the seashore; her body shows romaharṣa (thrilled hairs), with the vast ocean behind.

Characters & Entities

• Devī (Śāradā)
• Kṛtasmara
• Vaḍava/Vaḍavānala
• Samudra (the sea)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Divine power is not merely punitive; it is purposeful—after removing an obstacle, the Goddess turns toward establishing cosmic order at the sacred shore.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra by the seashore (samudra-samīpa), a key setting for its Māhātmya traditions.

What ritualistic prescription is mentioned?

None directly; the verse continues the etiological narrative linked to the coastal tīrtha.