Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 42

Devanagari script

ग्राहडिंडिमसंपूर्णा तिमिनक्रगणैर्युता । हसंती च महादेवी फेनौघैः सर्वतो दिशम्

Transliteration

grāhaḍiṃḍimasaṃpūrṇā timinakragaṇairyutā | hasaṃtī ca mahādevī phenaughaiḥ sarvato diśam

Translation

ગ્રાહોના ડિંઢિમનાદથી પરિપૂર્ણ, તિમિ-માછલાં અને મકરગણોથી યુક્ત મહાદેવી જાણે હસતી હસતી આગળ વધીને, ફેનના પ્રવાહો સર્વ દિશામાં ફેલાવતી ગઈ.

Word by Word

• ग्राहडिण्डिमसंपूर्णा: filled with crocodiles and (water-)drums/roaring sounds
• ग्राहडिण्डिमसंपूर्णा: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: ग्राह + डिण्डिम + संपूर्ण (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः तत्पुरुषः (ग्राहैः डिण्डिमैश्च संपूर्णा)

• तिमिनक्रगणैः: with groups of timi-fish and crocodiles
• तिमिनक्रगणैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: तिमि + नक्र + गण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (instrumental, 3rd), बहुवचन; समासः तत्पुरुषः (तिमीनां नक्राणां गणैः)

• युता: endowed/associated
• युता: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: यु (धातु) → युत (कृत्)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त, स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; 'युक्ता/युता' = endowed/associated

• हसन्ती: laughing, smiling
• हसन्ती: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: हस् (धातु)
• Form: शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमान कृदन्त (present active participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक (conjunction)

• महादेवी: the great goddess
• महादेवी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: महा + देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः कर्मधारयः (महती देवी)

• फेनौघैः: with torrents/masses of foam
• फेनौघैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: फेन + ओघ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; समासः तत्पुरुषः (फेनस्य ओघाः)

• सर्वतः: everywhere, on all sides
• सर्वतः: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: सर्वतः (अव्यय)
• Form: देशवाचक क्रियाविशेषण (adverb: 'on all sides')

• दिशम्: direction(s)
• दिशम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: दिश् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (accusative, 2nd), एकवचन; दिक्-शब्दस्य कर्मवत् प्रयोगः (direction as extent)

Speaker

Narrator (Purāṇic narration)

Visual Art Cues

Scene: A vast river-goddess surges forward; crocodiles churn the surface, timi-fish and makaras accompany her; white foam arcs outward like laughter across all directions.

Characters & Entities

• Sarasvatī
• Grāha
• Timi
• Makara

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Nature in a tīrtha is not merely physical—river-force is divine, awe-inspiring, and protective, revealing Devī’s majesty.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Sarasvatī narrative within Prabhāsa-kṣetra māhātmya, strengthening the sanctity of the river connected to Prabhāsa.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the verse provides a vivid sacred description (māhātmya-style praise).