Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 107

Devanagari script

कल्पांत इव भूतानां कालाग्निरिव वर्चसा । विद्युत्पुञ्जप्रतीकाशं तं दृष्ट्वा पुरतः स्थितम्

Transliteration

kalpāṃta iva bhūtānāṃ kālāgniriva varcasā | vidyutpuñjapratīkāśaṃ taṃ dṛṣṭvā purataḥ sthitam

Translation

પોતાની સામે ઊભેલા તેને જોઈ—કల్పાંતના કાલાગ્નિ સમાન તેજસ્વી અને વિદ્યુત્પુંજ સમાન પ્રતીત થતો—મુનિએ ભયંકર પ્રભાનું દર્શન કર્યું.

Word by Word

• कल्पान्ते: at the end of an aeon
• कल्पान्ते: Adhikaraṇa (Locus/Time)
• Type: Noun
• Root: कल्पान्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; सप्तमी (अधिकरण), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (कल्पस्य अन्तः)

• इव: like/as
• इव: Upamāna-marker (Simile)
• Type: Indeclinable
• Root: इव (अव्यय)
• Form: अव्यय; उपमानवाचक (comparative particle)

• भूतानाम्: of beings
• भूतानाम्: Sambandha (Of beings)
• Type: Noun
• Root: भूत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; षष्ठी, बहुवचन (Genitive plural)

• कालाग्निः: the fire of Time
• कालाग्निः: Upamāna (Standard of comparison)
• Type: Noun
• Root: काल + अग्नि (प्रातिपदिके)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (कालस्य अग्निः)

• इव: like
• इव: Upamāna-marker (Simile)
• Type: Indeclinable
• Root: इव (अव्यय)
• Form: अव्यय; उपमानवाचक

• वर्चसा: by radiance/splendor
• वर्चसा: Karana (Means: by radiance)
• Type: Noun
• Root: वर्चस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; तृतीया, एकवचन (Instrumental singular)

• विद्युत्पुञ्जप्रतीकाशम्: resembling a heap of lightning
• विद्युत्पुञ्जप्रतीकाशम्: Viśeṣaṇa (Qualifier of तम्)
• Type: Adjective
• Root: विद्युत् + पुञ्ज + प्रतीकाश (प्रातिपदिके)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन; षष्ठी/उपमान-तत्पुरुष (विद्युत्पुञ्जस्य प्रतीकाशः = resembling a mass of lightning)

• तम्: him/that one
• तम्: Karman (Object of दृष्ट्वा)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन (Accusative singular)

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Pūrvakāla-kriyā (Prior action)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु) → दृष्ट्वा (क्त्वान्त)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive)

• पुरतः: in front
• पुरतः: Deśa-adhikaraṇa (Place)
• Type: Indeclinable
• Root: पुरतः (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक (adverb of place)

• स्थितम्: standing
• स्थितम्: Karman-viśeṣaṇa (Object complement)
• Type: Verb
• Root: स्था (धातु) → स्थित (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (क्त); पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; (agreeing with तम्)

Speaker

Sūta (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A man stands before the sage, blazing like the Time-fire at the end of an aeon, shining like a concentrated mass of lightning—an overwhelming, terrifying radiance filling the scene.

Characters & Entities

• Vaḍavānala (implied)
• Kālāgni

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The verse frames divine power as awe-inducing, urging humility and inner steadiness when confronted with overwhelming tejas.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra, where cosmic imagery is used to heighten the sanctity of the locale.

What ritualistic prescription is mentioned?

No ritual is prescribed here.