Adhyaya 318
આ અધ્યાયમાં પ્રભાસ-ક્ષેત્રના વર્ણનમાં એક સંક્ષિપ્ત તત્ત્વસૂચના આવે છે. ઈશ્વર કહે છે કે સંદર્ભસ્થાનથી બહુ દૂર નહીં, પૂર્વ દિશામાં એક અત્યંત પ્રભાવશાળી લિંગ સ્થિત છે, જે પાપક્ષય કરનારું છે. તે લિંગનું નામ ‘બ્રહ્મેશ્વર’ છે અને તે બ્રાહ્મણોએ પ્રતિષ્ઠિત કર્યું છે—આ વાત પ્રતિષ્ઠા-પરંપરાની વૈધતા દર્શાવે છે. અહીં વિધિક્રમ પણ સૂચિત છે: પહેલાં ઋષિતોયા-જળમાં સ્નાન, પછી બ્રહ્મેશ્વર લિંગનું પૂજન. ફળશ્રુતિમાં શુદ્ધિ સાથે જ્ઞાનનો ઉન્નતિભાવ છે—ઉપાસક વેદવિદ્ બને છે, યોગ્ય બ્રાહ્મણત્વ પ્રાપ્ત કરે છે અને જાડ્યભાવ (માનસિક મંદતા/જડતા)થી મુક્ત થાય છે. આમ ભૂગોળ, અનુષ્ઠાન અને જ્ઞાનપરિણામનો સુમેળ દેખાય છે.
Shlokas
Verse 1
ईश्वर उवाच । तस्याश्च पूर्वदिग्भागे नातिदूरे व्यवस्थितम् । लिंगं महाप्रभावं हि सर्वपातकनाशनम्
ઈશ્વરે કહ્યું—તે પવિત્ર સ્થાનના પૂર્વ દિશાભાગે, બહુ દૂર નહીં, મહાપ્રભાવશાળી શિવલિંગ સ્થિત છે; તે સર્વ પાપોનો નાશ કરે છે।
Verse 2
ब्रह्मेश्वरेति नामाढ्यं ब्राह्मणैश्च प्रतिष्ठितम् । ऋषितोयाजले स्नात्वा तल्लिंगं यः प्रपूजयेत् । स भवेद्वेदविद्विप्रो जाड्यभावविवर्जितः
તે ‘બ્રહ્મેશ્વર’ નામે પ્રસિદ્ધ છે અને બ્રાહ્મણોએ તેની પ્રતિષ્ઠા કરી છે। ‘ઋષિતોય’ જળમાં સ્નાન કરીને જે ભક્તિપૂર્વક તે લિંગની પૂજા કરે, તે વેદવિદ્ બ્રાહ્મણ બને અને જડતા-અજ્ઞાનથી રહિત થાય।
Verse 318
इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखंडे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये ब्रह्मेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनामाष्टादशोत्तरत्रिशततमो ऽध्यायः
આ રીતે શ્રી સ્કંદ મહાપુરાણની એકાશી-સહસ્રી સંહિતાના સાતમા પ્રભાસખંડમાં, પ્રથમ પ્રભાસક્ષેત્રમાહાત્મ્યમાં ‘બ્રહ્મેશ્વરમાહાત્મ્યવર્ણન’ નામનો 318મો અધ્યાય સમાપ્ત થયો।