Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 9

Devanagari script

सोऽथ कालेन महता नामकर्मप्रवर्तितः । व्यसनोपहतः पापस्त्यक्तो बन्धुजनैस्तथा

Transliteration

so'tha kālena mahatā nāmakarmapravartitaḥ | vyasanopahataḥ pāpastyakto bandhujanaistathā

Translation

પછી ઘણો સમય વીત્યા પછી તે પોતાના નામ અને કર્મોમાં પ્રવૃત્ત થયો. વ્યસનોમાં પીડિત પાપીને તેના પોતાના બંધુજનોએ પણ ત્યજી દીધો.

Word by Word

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• अथ: then
• अथ: Discourse connector
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अव्यय; अनन्तरार्थक (then/now)

• कालेन: with time, in course of time
• कालेन: Karana (Instrument/Time)
• Type: Noun
• Root: काल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; काल-करणे (instrumental of time)

• महता: great, long
• महता: Visheshana (Adjectival)
• Type: Adjective
• Root: महत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; विशेषण (to कालेन)

• नामकर्मप्रवर्तितः: initiated/engaged in name-and-ritual acts
• नामकर्मप्रवर्तितः: Visheshana (Adjectival to सः)
• Type: Adjective
• Root: नाम + कर्म + प्रवर्तित (कृदन्त; प्र-√वृत्/वर्त् धातु)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; भूतकृदन्त-आधारित विशेषण (one set in motion by name-and-rites)

• व्यसन: misfortune, vice
• व्यसन: —
• Type: Noun
• Root: व्यसन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (समासपूर्वपद)

• उपहतः: afflicted, struck
• उपहतः: Visheshana (Adjectival to सः/पापः)
• Type: Adjective
• Root: उप-हन् (धातु) → उपहत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण

• व्यसनोपहतः: afflicted by misfortune
• व्यसनोपहतः: Visheshana (Adjectival to सः/पापः)
• Type: Adjective
• Root: व्यसन + उपहत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण

• पापः: a sinner, wicked man
• पापः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पाप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• त्यक्तः: abandoned
• त्यक्तः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: त्यज् (धातु) → त्यक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि भाव (abandoned)

• बन्धुजनैः: by (his) relatives
• बन्धुजनैः: Karana (Agent-instrument in passive/करण)
• Type: Noun
• Root: बन्धु + जन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन

• तथा: thus, likewise
• तथा: Kriya-visheshana (Manner)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारवाचक (thus/so)

Speaker

Unspecified in snippet (narratorial voice within Prabhāsakṣetramāhātmya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A once-promising man, now worn by vice, stands alone as relatives turn away; dusk tones, sense of exile and inner collapse.

Characters & Entities

• Duḥsaha (implied)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Vices (vyasana) erode character and community ties, showing how adharma isolates a person and ripens into suffering.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific site is praised in this verse; it advances the moral plot within the Prabhāsa-kṣetra setting.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the verse is descriptive of karmic and social consequence.