Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 72

Devanagari script

मणिं स्यमंतकं चैव यः स सत्राजितोऽभवत् । स कथं स्मारयामास सात्यकिर्मधुसूदनम्

Transliteration

maṇiṃ syamaṃtakaṃ caiva yaḥ sa satrājito'bhavat | sa kathaṃ smārayāmāsa sātyakirmadhusūdanam

Translation

જેણે સ્યમંતક મણિ ધારણ કરી હતી તે સત્રાજિત—તેને સાત્યકી દ્વારા મધુસૂદનને તે વાત કેવી રીતે યાદ કરાવી?

Word by Word

• मणिम्: the jewel
• मणिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मणि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन

• स्यमन्तकम्: Syamantaka (name of the gem)
• स्यमन्तकम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्यमन्तक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; मणिविशेषनाम

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• एव: indeed/just
• एव: Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारण-अव्यय (emphatic particle)

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्ध-प्रत्यय (relative pronoun)

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; निर्देश-प्रत्यय (correlative pronoun)

• सत्राजितः: Satrājit
• सत्राजितः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सत्राजित् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; व्यक्तिनाम

• अभवत्: became/was
• अभवत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लङ्-लकार (अनद्यतन-भूत/Imperfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• कथम्: how
• कथम्: Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: कथम् (अव्यय)
• Form: प्रश्न-अव्यय (interrogative adverb)

• स्मारयामास: caused to remember/reminded
• स्मारयामास: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्मृ (धातु) + णिच् (प्रेरण)
• Form: लिट्-लकार (परोक्श-भूत/Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद; णिजन्त (causative)

• सात्यकिः: Sātyaki
• सात्यकिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सात्यकि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; व्यक्तिनाम

• मधुसूदनम्: Madhusūdana (Krishna)
• मधुसूदनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मधुसूदन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विष्णु/कृष्ण-नाम

Speaker

Unspecified narrator (continuing Prabhāsa-kṣetra Māhātmya narration)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Mention of Syamantaka: a radiant jewel imagined as a sun-like gem; Satrājit’s name invoked as Sātyaki prompts Kṛṣṇa to recall the old controversy; faces tighten as old stories return.

Characters & Entities

• Syamantaka
• Satrājit
• Sātyaki
• Madhusūdana (Kṛṣṇa)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Old disputes and remembered grievances can reignite conflict; dharma urges restraint and reconciliation before fate hardens.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The narrative is situated in Prabhāsa-kṣetra, whose Māhātmya frames these recollections as part of a sacred-history arc.

What ritualistic prescription is mentioned?

None in this verse; it references a prior episode (Syamantaka jewel) as a catalyst in conversation.